Category Archives: Ghana

Wys my jou kiekies…

 

Mense reken; Afrika nie vir sissies nie. “Watter deel van Afrika?”, vra ek iewers in my agterkop. Natuurlik staan ek nie kaartjie-in-die-hand gereed om Mogadishu te gaan verken nie. Hier op Kotoko Internasionaal, Akkra se lughawe, leun ek in agt-en-twintig grade se warm seebries en bekyk die blinkoog reisigers wat vannaand aanland.

 

‘n Paar wat hulle aardsbesittings vir ‘n enkele maande soos skilpad saamdra, kom lokaal skoolgee en stowwerige dorpies verken. Hulle is maklik om in die bondel te herken, hulle dra poepvang-broeke versier met pers olivantjies; bont serpe in gister se ongekamde hare. Teen môre sal hulle reeds twee honderd kilometer vêr met ‘n lendelam bussie tussen agttien ander insittendes, oortrek wees met Ghana se rooistof. Hulle flits honderde kiekies vir Instagram en bly soekend na selfoonsein en data. Wonderlike siele daai – hulle gaan eerstehands leer kos koop op die oggendmark in ‘n lokale taal. Binne tien dae dra hulle klere gemaak van Kenté-lap, rubber plakkies en plastiek kraletjies in die hare gevleg. Jare later gaan hulle nog stories vertel van die ongekende saggeaardheid van Ghana se mense. Die diepgewortelde respek teenoor gryskoppies en Afrika-dromme tussen die knieë vasknyp en ‘n ritme trommel wat jou hoendervleis in die nek laat uitslaan. Lees hier van ‘n malkop ou wat dwarsoor Wes-Afrika reis sonder skoene

 

‘n Ander kleurvolle groep met dik beursies is opvallend minder beweeglik met ‘n dik-eend waggel en kroomwandelstok. Hulle hoor jy gewoonlik voordat jy hulle sien. “Mary-Ann-Jane, is it not a glorious day! …(hyg) …Setting foot on our ancestral soil…(wit sweet sakdoek oor die blink gesig) … we are so blessed … (leun oor mekaar en neem ‘n selfie)…”. Screenshot 2017-03-05 20.42.51.pngEk gooi ‘n ge-oefende wit-oogrol, en sien die taxi drywer langs my behaaglik lippe aflek en handpalms saamvrywe soos hy naderstaan. Hierdie is tipies Swart-Amerikaners wat hier in Ghana kom snuffel na ‘n sweempie van hulle-se-mense se herkoms. In die volgende paar dae gaan hulle ‘ooh-en-aah’ en ‘OMG’ met regte trane in die oë en handpalm oor die hart geklem. Hulle is te besig om hand te skud en almal te bevriend en mense te soek met dieselfde vanne, om hulle fone te gebruik.

screenshot-2017-03-05-20-42-24

Elmina Slage Kasteel in Cape Coast – Ghana

Ghana se kuslyn is besaai met mosbegroeide murasies van toet-se-tyd se slawe handel kastele. Die mees bekendste kasteel in Elmina, Cape Coast kan verken word met ‘n fooitjie in die hand vir die gids. Niemand kan onaangeraak ‘n slawekasteel verlaat sonder om kopskuddend die gierigheid, ongeregtigheid en wreedheid van die mensdom te betwyfel nie.

 

Na ‘n paar jaar as inwoner in Wes Afrika, herken ek langsamerhand die ánder minder bekende, maar hoogs unieke seleksie alleen reisigers. Vaal verweerde vrouens aan die anderkant van veertig, kom koekeloer met kalfsoë na die andersgeit van Afrika se manne. Die deursnit jongman speel aktief sokker, leef op vars vis en tropiese vrugte, en pronk fisies soos ‘n wafferse Griekse soldaat. Kyk, ek verstaan dis nie almal se koppie tee nie, maar hier is tannies met Europese paspoorte, wat hierso, nuwe liefde kom vind.

screenshot-2017-03-05-20-54-12Op daai tannies se fone is kiekies van sokkerspelers op die strand en selfies saammet vissermanne in kuierplekke. Sien; en so gun daai lustige tannies ‘n geleentheid vir ‘n Ghanees, vyftien-jaar haar junior, om sy hele familie na Europa se blink liggies te immigreer.

 

Annerkant half eeu; weet jy presies wat jou voorkeur as reisiger is. Lank voor hulle voetspore trap in Wes Afrika, het hulle verskeie reisgidse deurgewerk. Hulle is wel belese oor die kultuur, tale en tradisies. Hierdie groep neem duisende fotos, hulle is nie in een van daardie fotos nie. Na ‘n leeftyd se agt tot vyf, is hulle bankbalans van so aard dat hulle kan kies en keur tussen gesogte hotelle, vlieg hulle eerder binnelands eerder as soos nat hoenders in ‘n taxi rond te wip. Screenshot 2017-03-05 21.00.03.pngDaar word die aller prag kiekies vasgelê van Afrika Konings en tradisionele danse met rooistof fyntjies te bespeur in die laaste sonstrale van ‘n fyn beplande dag. Wanneer hulle die markte besoek, kies hulle sorgvuldig die handgemaakte Venisië-glaskrale uit, wat jare lank as skat bewaar word en waardevol genoeg is om in testamente te benoem. Ghana se kultuur is so eie aan Afrika, dat in die keinste dorpie word jy vyfuur wakker met tromme wat vrolik en ritmies die dorpie aan die gang kry. Kinders, hoenders, bokke en ou Gryskoppies op knopkieries is almal oppad iewers heen – groet vriendelik met ‘n hand-swaai in die lug. Almal wil gesels, nooi jou om eers te kom sit en vertel stories met handgebare en eentand-kop agteroor lag. Die gemarineerde reisigers maak tyd om te kuier, proe aan kos uit swart potte, staangemaak onder grashutte.

 

Kom Sussie, wys my jou reiskiekies, dan weet ek sommer gou wat jy hierlangs in Wes Afrika kom maak.

Ghana Lap op ‘n Boksie

Hier in Akkra is mos by tye heeltemal te veel tyd op hande.

Ek het destyds by ‘n vriendin gaan kuier wat my geleer het om boksies te bou vanuit plat karton, en met bont Ghanalap oor te trek.

My man reis gereeld vir besigheid, en dan spring ek aan die werk en maak boksies.  Wanneer hy tuis is, raak hy verbouereerd met garings en lapseltjies en kartontoiings wat rondlê. So sodra die kat weg is – is die muis baas en mors ek soveel op die etenstafel en ryg ek klaar boksies uit.

Hier is ‘n paar fotos van wat ek aanvang…

buite oorgetrek.JPG

Die buite kant wort met bont lap oorgetrek

 

 

Karton en snymesse.JPG

Ons begin met plat 3mm karton en sny kante, deksels en bodems uit.

rou-boksie

Dis hoe die boksie lyk sodra als aanmekaar geplak is.

buite oorgetrek2.JPG

Dan word binne sye gemeet, gesny en gepas.Dit sal ook oorgetrek word.

gom-lap-vas

Die sye se lap word vasgelym aan die karton

dubbel gewigte.JPG

Ek gebruik ligte gewigte  om seker te maak als lym mooi stewig vas

meer gewigte binnevelle.JPG

Hier kan die extra sye binne-in vas gelym word

oop boksie3 binne.JPG

So lyk die klaar boksie rooi getooi, met ‘n binne verdeling

binne buite rooi boksie.JPG

Siedaar – kant en klaar

bont Afrika lap.JPG

Enter a Een van die vorige bont-boksies

This slideshow requires JavaScript.

 

 

 

Winkel in die boom…

Verona is die trotse eienaar van die ‘Tree Boutique’ op die straat, vyftig-meter vanwaar ek woon.  Ses dae ‘n week is sy op die sypaadjie onder ‘n reuse koelteboom, besig om haar ware aan die takke van die boom op te hang.  Wat ‘n skouspel van kleur en patroon!  Haar seuntjie van twee, speel heeldag, al om haar rond.

Dis koel – die windjie draai en swaai die bont goete vrolik in sirkels.  Soos ‘n by na ‘n blom, kan mens nie help om te gaan loer wat sy dié week op haar tafeltjie uitstal nie.

Sy verkoop handgemaakte juweliersware, geweefde frokke, gekerfde olifantjies, bont krale en ander fieterjasies.  Daar is helder grasmandjies om van te kies en te keur.

IMG_3358.JPG

Niemand gaps ietsie van haar tafel af, wanneer sy wegstap en vir haar kind gaan kosgee nie.  Sy pak nie eens op as dit so effe motreēn nie.  Die boom is defnitief dig genoeg om te keer dat haar ware deurnat word. As die swaar reën dryg is dit ‘n ander storie – almal hol nader en help Verona om gou als vanaf die hoë takke te haak en vinnig weg te pak.

Almal ken mekaar op ons straat, mense knik vir mekaar ‘n groet, of roep jou naam uit en vra hoe gaan dit met die kinders.

Oorkant haar winkeltjie is ‘n konstruksie span aan die gang.  Afrika-musiek speel kliphard op hulle lorrie se radio.  Hulle is druk besig om ondergrondse kabels te lê.

Kabeltrekkers.JPG

Daar is ‘n geel-gifappel-help wat verbygestap kom…Simeon is sy naam.  Hy dra ‘n klein hout kissie in sy hand, en met die ander kap hy ritmies so in die stap met ‘n plankie – so in die stap.  Klap-klap-klap…

img_3366

Simeon was te skaam dat ek ‘n foto van sy houtkissie se inhoud neem, maar ingestem tot ‘n foto van hom as “he is working”, bedoelende so in die stap wanneer hy sy kliënte laat weet hy stap straat-af…

Almal wat ‘n stukkie leerwerk wat uittorring of stomp messe of skêre het, kan hom nader roep.  Hy stap heeldag rond opsoek na kliënte wat sy dienste kan benodig.

Vir ‘n kleinerige bedraggie sal hy sy houtkissie oopbêk trek en stradig en ritmies messe slyp.

Diep daar-in die kissie is staal naalde met geboē plat punte en nylongare waarmee hy speletjies maak van handgemaakte leergoedere se nate wat los torring.

Baie mense hierlangs besit handgemaakte leer aktetasse, en dra handgemaakte skoene of leersandale.

 

Waar wonder ek,  kan mens nog skoenmakers, leer bewerkers, bakkers, beeldhouers so op straat raakloop?

Die Duiwel met ‘n troffel in die hand …

t

My Moeder het ‘n sê-ding in die huis gehad wat iewers vasgeslaan het. “As die son sak in die Weste is Daniël op haar beste”. Wanneer nagkrieke begin gil ‘die dag is verby’, raak ek kriewelrig. Mens kan nie net so op jou eie spoed aandobber nie. Jy moet iewers ietsie aanvang, waarna jy eendag op die stoep kan verwys – en sê: Dáár, doeikant, het ek ‘n steep in die stof agtergelaat wat iemand se dagplan verander het.

 Screenshot 2016-11-12 13.53.07.png

Kyk onse expat tannies moet mos heeldag handjies gevou sit en huis-huis speel, tot vanaand wanneer manlief tuiskom. Sou ons nou ‘n wettige werkspermit toegestaan word, is dit soos die kossies uit ‘n lokale werker se mond uitpluk. Werkspermitte is so skaars soos hoendertanne – net een per gesin is die standaard. Werk ons iewers vir ‘n geldjie dan gooi immigrasie jou en manlief -sonder fieterjasies landuit! Mense klik graag opmekaar, want die son mog mos nie op almal gelyk skyn nie. Nou vind ons ander maniere van onsself vermaak.

Ons sit gratis en verniet ons vlytige hanne en koppe bymekaar om besig te bly. Enige ietsie wat ‘anders’ is vind aanklank. Naaldwerkgroepe, verfkunsklasse, kaartspel, mahjong, tennis, maratonne, teedrink, Yogaklasse, stapgroepies, vroue aksiegroepe, Bybelstudie – noem maar op; ek ken iemand wat dit aanvang. Ledigheid is immers die Duiwel se oorkussing.

Ook bang ek mis op ietsie uit – rits ek eendag saam diep bos toe. Anderkant drie ure se ry uit Akkra, gaan ons op ‘n uitstappie van een van die vrouegroepe wat ‘n oorslaap in ‘n een-ster-hotel insluit. Ons gaan bekyk die aanbou van ‘n kraamkliniek wat so in die stof staan tussen die gehuggies. Met die intrapslag sien ek iemand smokkel met iemand anders se bougeld. Nie een van die vensters is op dieselfde hoogte nie, skewe mure en nie een van die deure is dieselfde breedte nie. Selfs die boublokke in een muur is verskillende groottes.

Ek sê toe nou so ingedagte vir die vrou wat naaste aan my staan dat die Duiwel mos aan mens verskyn in die vorm van ‘n slimgatbouer met ‘n troffel in die hand. Yak-yak-yak gaat ek aan oor als wat ek verkeerd sien.

So werk dit mos uit dat die tannie wat so aandagtig luister na my wat so oorlams my gedagtegang staan en vertel – ‘n Kanadees is wat geld uitdeel aan die manne wat daar bou. Nou kyk, as jy so dom is soos toffie, dan moet jy gekou word! Mens kan nie net geld vanuit Torronto aanstuur en vertrou mense sal dit mooi spaarsamig en met oorleg op ‘n bouery spandeer nie.

Lang storie kort, het ek nou die Kliniekbouprojek oorgeneem en red wat daar te redde is. Eers moes daar reggestel word met ‘n dun begroting, want die stoute kabouters het diephand in die koekieblik gedêps, blink mouters gekoop en sommer lekker gaan vakansie hou met die projekgeldjies.

Hou nou ingedagte: hierlangs is nog ‘diep donker Afrika’ waar almal nie noodwendig skoolgaan en leer lees en skryf nie. Dit geld beslis nie vir baie vissermanne en lokale boere nie, hulle het wel kinders op strepe, want meer kinders is meer hanne wat kan werk.  (Moet nou nie my kop afbyt nie; ek sê nie alle mense van Ghana is ongeletterd en bar nie, ek sê: in die deel waar ék bou – is dit afgeleë soos Mozambiek twintigjaar gelede…)

Mense in die landelike omgewings besit nie noodwendig ‘n mouterkar nie, en twintig kilometer tot op die naaste dorp is nog steeds ‘n dagreis vêr. Natuurlik is die plek eksponenteel vrugbaar, want in daardie areas is tweelinge en drielinge nogals algemeen. Lokale mense in die landelike gedeeltes, tradisioneel; besoek vrouens nie hospitale en klinieke nie, hulle steun op voedvroue en moeders in hulle eie gemeenskappe en omgewing.

So die noodsaaklikheid van klinieke verder uit die groot dorpe is ‘n lewenslyn vir menigte. Die taak is enorm, iets so onwerklik soos om ‘n olifant op te eet. Maar dit kan ook gedoen word, oor ‘n lang tyd… happie-vir-happie. Dis presies hoe dit nou is: ons bou een-boublok-op-‘n-slag.

Kliek hier om die bouery te bekyk

Wanneer my Namibië-vriende vra wat doen ek heeldag, dan vertel ek gedwee, ek trek stofstrepe in Afrika…

 

** (Op die Storie voorbladfoto is Prince Attah – ‘n trotse bouer  uit ‘n ‘Village’ in Ho, Volta Distrik, Ghana. Hy kan lees of skryf nie.  Maar hy kán bou.  En hy kán self plan maak.  Hy’s toevallig die orrelspeler in die EP Church, met daai einste bouers hande van hom.  My opskrif en foto het vandag niks met mekaar te doene nie…)

(Mense kan op facebook gaan loer en kiekies kyk van die Kliniek se bou: Snuffel na Canadian Friends of Adaklu Waya

https://www.facebook.com/groups/1392167074390195/) ‘

planning and checking meassurements and quotes.JPG

Daar’s niks ‘glamerous’ omtrend die bouery nie – net kophou en kalm bly…

Wurg die kuiken dood

click here for the English translation of this

 

 

Ons krag in Akkra is soos goedkoop Krismis liggies, aan en af, en daar is dele wat net nie werk nie.  Die president van Ghana is in ‘n wedloop vir herverkiesing in Desember.  Nou sweer hy hoog en laag daar is nie ‘probleme’ met die krag nie.  Ja-wel as dit lyk soos stront en stink soos stront gaan dit seker nie proe soos dit nie, net want hy sê so nie!  Maar vanoggend kom die bestuur van ons kompleks net eenvoudig ‘n stewige rekenig afgee vir additionele brandstof gebruik vir die kragopwekker. Die opsie is maklik – betaal of sit sonder krag en water en internet.

 

Politikuste orals oor is almal glibberigge haaie wat met blink ronde ogies vir jou sê hulle is ‘anders’, want húlle is die eén uitsondering wat jou nie sal byt nie… Ha! Dis in hulle gene om te lieg en te bedrieg – maar dis ‘n kuns om dit te kamofleer met groot woorde en spin-dokters wat die wol oor Jan-alleman se dowwe ogies trek.  Toevallig besef ek Trump met sy President aspirasies en jons teen immigrante staan self agter die deur. Sy moeder is ‘n immigrant vanuit Skotland en sy huidige vrou-nommer-drie is self ‘n immigrant vanuit Slowenië.  En hy gil en skree dat immigrante Amerikaners se werksgeleenthede kom dief.  Ai, sal mense tog ooit vanuit geskiedenis leer?  Trump wil weer mure bou; daar’s ‘n rede hoekom die Berlynsemuur nie meer staan nie.

 

Ek onthou kleintyd die storie van ‘n boer wat ‘n kuiken, ‘n handvol saad en ‘n jakkals oor ‘n rivier moes neem met  ‘n kanoe. Maar hy kan net een oor die rivier roei, anders word daar gevreet of gesink; sien? So hoe gedaan?  Hy neem die kuiken oor, laat die jakkals en saad op die wal.  Dan neem hy die saad oor, laat dit op die wal en bring die kuiken terug.  Roei die jakkals oor en gaan finaal die kuiken haal.

 

Miskien is dit beter om eers die jakkals oor te neem want hy gaan in elkgeval weghol as jy hom alleen los en wegroei met die kuiken.  Dan kom kry jy die kuiken, en doen ‘n ‘Heimlich’-manoever op die kuiken om die gevrete saad terug te kry.  Daar’s geen rede hoekom daai kuiken drie keer oor en weer geroei moet word nie. Dis ‘n kuiken, nie ‘n wittebrood nie. Miskien moet die kuiken eerder gewurg word sodat mens die saad herwin tydens die slagproses?

 

Hoe meer ek daaraan dink – is daai kuiken ‘n politikus. Vreet is in sy natuur, so jy kan net jou verliese terugkry  as jy ken van die ‘Heimlic’-manoever.   Politikuste word soos wittebrood op en af gevlieg tussen Kaapstad en Pretoria se parlementsittings.  Ek sien net blink dikkes in die kiekies.  Uitgevreet as jy my vra.

 

Daai boer is Jan-allerman wat al die werk moet doen en net ‘n handvol saad het om daarvoor te wys. Daai geroeiery op en af is seker maar ‘n spieëlbeeld van ‘n tipiese besoek aan ‘n goeverment of munisipaliteits afdeling. Dié kant en daai kant word mens mos rondgestuur.

 

Maar wie is die jakkals?  Die jakkals is die publiek wat passief staan en alles om hom net bekyk; passief. Jakkals wil rondgeroei word, en saam vreet, maar hol eerder weg as om sy kruisie te gaan trek om ‘n verandering te maak.  Sien nie sommer ‘n jakkals elke dag nie – hoor hulle net kerm, kerm, kerm.  Ek pluk my kuitspiere styf elke keer as iemand net kerm sonder om ‘n oplossing te bied vir ‘n probleem.  En as jy hulle vra of hulle geregistreer het vir die verkiesings op 3 Augustus, is hulle skielik dom.

 

 

Haas-en-hond

Ek kry hoenderswak elke keer as iemand my vra:” waar kom jy vandaan”?

 

Wat bedoel hulle? Waar; soos in vanoggend toe ek my deur toetrek, of die land waar ek laaste gewoon het, waar ek residensie het, of waar ek gebore is? My laaste drie-en-twintig-jaar se Afrika-rondtrek het my gevou en gevorm tot net hier in Akkra waar ek huidiglik woon. Ek weet, in my hart is ek Namibiës met Oros koeldrank, Jägermeister, biltong, skaapstertjie, pofadder en Windhoekbier iewers onder my dak.

 

Iemand het my die ander dag vertel hy’s gebore in ‘n kruiwa in die saagmeule waar sy Pa gewerk het. Dis mos nou ‘n ding wat tel. En hoe het sy lewe uitgedraai met so misterieuse begin? Vandag is hy ‘n ondergrondse myner in Rustenburg wat hou van visvang en blokkiesraaisels.

 

Doer in die destydse Oos Transvaal, is ‘n goudmyndorp, Evander – waar ek gebore is. Die spoegseltjie dorp is vernoem na Evelyn, die vrou van doeityd se  Distriks Administreerder – mense wat iets beginne het soos ‘n dorp en myn waar daar destyds niks was nie. In die Nuwe Suid-Afrika is Evander vandag geleë in Mpumalanga, in die Gert Sibande distrik, uitgedeel aan die Govan Mbeki munisipaliteit. Gert Sibande is vernoem omdat hy óók toegesluit is met Mandela. Volgens Wikipedia het Gert deel gehad aan die Aartappel–boikot.  Govan Mbeki het reeds ‘n mediese universiteits gebou in Glasgow vernoem na hom, en hy was ook President Thabo Mbeki se pa. Ek is nooit toegesluit met niemand nie – so my kans op vernoeming is zero.  Niks van my geboorteplek was opwindend nie, ek is daar weg voordat ek tanne gekry het. Daarna trek ek in 1993, as drie-en-twintig-jarige, weg na donker Afrika.

Screenshot 2016-05-11 09.51.39.png

Soos haas-en-hond, trek ons vir die volgende drie-en-twintig jaar, vir werk, orals-oor. Mmmm net miskien is Namibië onse Kanaän…  Ons weet hoe om binne tien dae, ingeburger te wees in ‘n ander land. Adverteer al jou wêreldsbesittings op sosiale media, gooi weg en deel die res uit. Reël ‘n ‘koebaai’ braai en kuier die drankkabinet leeg. Bondel die res in wieletjie reistasse, weeg-in net-net onder die gewigslimiet, wissel Amerikaanse geldeenheid, leer ‘n paar woorde in die nuwe taal, slaap en dut in lughawens terwyl jy wag vir konneksievlugte. Slaap ten spyte van muskiete in bedompige warm nagte op vreemde beddens, snuffel na bekostigbare eetplekke, kry ‘n werkende ATM, open ‘n nuwe bankrekening, soek bekende bestanddele, doen inkopies, toor een-pot-kos, koop basiese meubels soos banke en beddens…oor en oor; dis alles reeds gedoen.

 

Deesdae gesels ek gemaklik in meer as een taal in dieselfde geselskap. In die lokale mark groet en kibbel ek in Twi, ek weet almal in Afrika is nie noodwendig grypsugtig nie. Hierdie is rêrig leeuwêreld en gereeld bevind ek myself in ongemaklike situasies. Ek mis altyd my eie mense, ons troeteldiere, my Ma se huis en die normaliteit van ‘hoe dinge eintlik werk’ in my eie land. Alles is later aanvaarbaar en anders – solank ek nie elke dag met een of ander geloofsgeneser of aspirant politikus hoef te deel nie.

 

Wyse mense weet jy kan so ietsie by almal leer – nou probeer ek oopkop bly. Ons hou ‘n Jägermeistertjie byderhand vir die ‘hoenderswak’…

Wat is op jou kassie?

In opdrag van Scrapydo: Week 12 – Slaapkamers

Boekwinkels en biblioteke se reuk toor met my.  Miskien is dit die mot in my want ek word vasgevang om in dowwe sirkels, in sag lig, my draaie deur hulle te drentel.

So kom ek eendag af, op ‘n koffietafel boek vol kiekies wat op mense se bedkassies rondstaan.  Blykbaar kan één kiekie ‘n beeld weergee van jou hele persoon.

Dis so persoonlik.  Bed-opmaak doen ek sodra ek opstaan, maar as Carla gou in my kamer wil instap, wonder ek altyd of my slaapkamer geheime om my bedkassie weggegee word.

Op my kassie is ‘n stapel boeke en parfuum.  Ek lees gereeld meer as een storie op dieselfde tyd.  In die badkamer-terwyl ek wag vir badwater om in te tap, of kombuis-wanneer ek vla omroer; tel ek net ‘n boek op. Onlangs het ek vir Jo Nesbo raakgelees en nou verslint ek al sy skryfsels.  Daar is ook ‘n blink tinfoelie pakkie met bloeddrukpille en ‘n glasbottel drinkwater.  ‘n Ikea leesliggie met ‘n kameelnek en ‘n LED helder bulpie.  ‘n Leesbril en sjokelade.

My Vrystaatman se bedkassie lyk asof hy dit nounet ingeskuif het.  Daar staan net sy leesliggie, sy beursie en sy telefoon wat hy herlaai.  Niks anders nie. Hy’s verwoed minimalisties.

My Ma se bedkassie is dit net pille, poeiers, parfuum en nagrome.  In haar skadu-jare ervaar sy gesondheidsprobleme al is sy nog – in my opinie: die mooiste vrou.

Carla my vriendin se bedkassie vertoon tarrotkaarte, pêrelstringe, bonkige juweliersware, haarrekkies en haarkamme. Telefoon kabels en kougompakkies, simkaarte en ‘n handvol Baht munte. ‘n Malkop wilde sorgvrye reisiger, daardie ene….

Op my seun se bedkassie, in ‘n dik stoflaag is ‘n foto van ‘n meisie, pakkies sigarette, sy pyp, ‘n asbak, beursie, vaal munte en sy telefoon. Niks misterieus omtrend hom nie.

Nou wat sê die slim mense as mens geen bedkassie het nie?

Die huurplek in Akkra se slaapkamer is ruim en prakties. Ek is ‘n regte naguil en hou van laataand lees. My nagliggie se ligstraal pla manlief.  Slaap kom oorval die Vrystater met moeite, en ander halfuur beginne hy rusteloos omdraai – dis my teken vir ligafskakel voordat hy steun en kreun, en ek skuldig voel.  Hy reken ek is die mens wat die ‘gou-aan-die-slaap-val’ rekord hou.  Tussen regopsit en my kop kussing vat, val ek aan die slaap.

‘n Paar jaar gelede het my Vrystaatman een reënmiddag die TV van die muur in die kamer afgehaal en onder die arm mee uitgestap.  Dit was die laaste van ‘n TV in die kamer.  Elke  slim vrou weet watter bekgevegte sy kan wen…

Onlangs het ek my esel en verfkwasse in die kamer kom staanmaak. Die lig is net reg, musiek is altyd aan die speel en die groot vloerteëls hou die kamer lekker koel.  Solank die verfpotte en kwaste netjies weggepak word, is daar geen kommentaar van die kamermaat nie.

As ek my sin kry gaan ek ‘n paar slaapkamer veranderings aanbring as ons eers weer in Windhoek se plaashuis woon. Die klerekaste moet ‘n sagte binnelig aanskakel sodra en die kasdeure ooptrek.  Daar moet ‘n ekstra ligskakel aangebring word wat ‘n sagte lig agter die bed se kopstuk aanskakel sodat ek voor ligdag met kalmte kan wakkerword.  My gordyne gaan ek verander sodat dit pikstikdonker kan wees as dit toegetrek is.  Ek smag na ‘n outydse waskom en wastafel en weet presies waar ek moet gaan snuffel om een te koop.   Miskien moet ek die muurversierings effe opdateer, ek voel ‘n smeulende Marilyn Monroe hoort ‘n ereplek iewers op ‘n muur.

Ons slaapkamer het ‘n deur wat direk op die werf uitloop.  Mos maar ou plaashuis.  Daardie oudeur wil ek vervang met ‘n mooie houtdeur met Franse glaspaneeltjies in.  In die somer staan die deur oop sodat die koellug kan deurtrek.  Op sy tyd sal ek die sekeuriteitslig verder van die kamer skuif om die tarrentale stil te kry.  Dis ‘n nuwe streep van ‘n paar tarrentale wat met skrilstemme mekaar beledig die hele aand.   Die probleem is die dat dieselfde swaeltjies jaar-vir-jaar daar op daardie sekeuriteitslig kom broei en nesbou.  Ons lê vroegoggend en luister die voëltjies.  Beste plan is seker om die lig daar te behou en met die koord af te knip. Daar staan ‘n groot boekrak in die kamer.    Huidiglik het ons ou teekiskassies, op die sy gedraai, met net plek vir ‘n ronde 40 watt vaalbedliggie. O-ja, ek soek  ‘n reuse wit muskietnet wat oor die bed pas… Nie oor muskiete pla nie – ek dink net dis romanties…

Noudat laataand lees uit is, is dit tyd om daai boekrak uit te gooi en meer praktiese bedkassies aan te skaf.  Miskien bring die veranderings nuwe geheime en idees… mens weet nooit.

 

 

Stokstyf…

Om ‘n expat te wees in enige ander land as jou geboorteland klink misterieus, en dramaties eksoties vir my familie en vriende. Vir die een of ander rede het hulle hierdie verwronge idee dat ek vliegtuie nader wink soos taxi’s, en vlinderagtig gaat net waar en wanneer my gemoedsbevlieging my neem? Miskien omdat ons nooit ooit met ’n ander vorm van reis tuis aanland nie? Daar is min wat ons hier in Akkra in gemeen het met die leefwyse in Windhoek. My hartklop verloor sommer ritme wanneer ek besef hoeveel ons uitmis op goete soos Kermis, vleisfees, filmteaters, boeremarkte, kunstefeeste, straatoptogte, bierfeeste, reënruik, rugby en krieket ondersteun langs die veld en sterre tel vanaf die stoep.

 

Nou in Desember-vakansie snuffel Lena en ek, in dieselfde supermark, vir sonbrandroom. “Haai sjoe” koer Lena, “jy’s my mees exotic-maaitjie wat ek ken.” Slaat my met ‘n nat vis, stokstyf! My Vrystaat-man bloos hom roos-rooi as ek hom vertel sy vrou is ‘eksoties’ gereken. Lena en ek het in die laaste ses jaar een keer kontak gehad; toe sy ‘n teks gestuur het om haar seun se skoolkermis kaartjies wou smous. Daai einste seun gaan nou graad vang, as die Universiteit nog nie afgebrand is nie. Ek besef almal van my vriende het aanbeweeg, verjaardae en Kersfees gevier en gebraai en kinders groot gemaak en kontak verloor met ons. Vriendskappe se hande – het vashou verloor. Uit die oog en uit die hart. Iewers lê ‘n groot verlies waarmee ek moet somme maak.

 

Geen mens kom na Akkra vir ‘n jollietyd of vakansie nie. Jy’s hier want daar is nie werk in RSA vir jou nie, of jy beskik oor ‘n talent wat hier te kort skiet. Al daai bloedjong ronde Amerikaners met hulle loop-kieries, wat bulder soos oumense met gehoor probleme –kom om hulle ‘African roots’ te soek. Dit tel nie vir toerisme in Akkra nie. Dis net domgeit, hulle word behendig verlig van hulle dik dollar rolle, elke keer as hulle driekeer meer betaal sonder om te kibbel oor pryse. Mens bly nuwe gesinne ontmoet en gou kuier almal oor en weer. Die enigste konstant hier langs is verandering. Ons het nou opgehou tel hoeveel keer ons vriende moes groet wanneer ‘n kontrak klaarmaak, en hulle na ‘n ander land verhuis.

Screenshot 2016-03-07 23.05.30

Ek maak dit nie ‘n gewoonte om met Karma te lol nie, maar Akkra het so bekruip manier om jou wieletjies af te blaas. Vanoggend is ek is so boos ek kan ‘n krokodil oopbek soen! My Vrystaat-seun se nuwe spierwit hemp is nou vaal grys, met ‘n tint van kots-groen. Onse Kombuis-feëtjie wys my trots sy het onthou om die kraag en voorarms met ‘n blik stysel by te kom. Dis juis hoe sy die geen-stryk hemp se kreukels permanent stokstyf gekry het. Hier is nie ‘n Trappers Trading of Cape Union winkel waar ek sy splinternuwe hemp kan vervang nie. Ek byt my onderlip tot ek bloed proe. Enige iets om die trane te keer. Laat aand vra Vrystaat-lief of dit trane van hartseer of woede was. Ek onthou nie nou nie; deesdae is dit meer gereeld dat ek bars om groot emosie wat my oorweldig, terug te hou van vreemdes.

 

Ouma Henna se wyse woorde steek laatnag iewers in die newels vas. Mens mog nooit iemand ignoreer wat jou lief het, vir jou omgee of na jou verlang nie. Eendag skrik jy wakker en besef jy het jou hele Maan verloor terwyl jy tyd gemors het om sterre te tel.  Maar tel iemand jou ster?  Dit voel al hoe meer soos igroneer…

 

Slaap is my nie beskore nie. Ek lê stokstyf en tel my seëninge op die koue badkamervloer. Dis die koelste deel van die huis want vanaand is die krag weer af. Dis donker Afrika, misterieus – niemand het voorsiening gemaak vir diesel vir die kragopwekker nie. Eksoties…

‘n Bier, tien uur – in die tuin…

 

 

Skuins duskant tien-uur sit ons tweetjies aan, by ‘n tafel vir agt. Memory werk lank reeds hier, sy ken die instelling en begin reeds nog ‘n tafel met ekstra stoele nader sleep. Afrikaners is mos plesierig en die manne sal honger aankom en die tannies se kooplus sal vêr uithang.

 

Om ons is dit ‘n miernes van bedrywigheid. Half-drom braaiers word gepak met kole en aangesteek en roosters word skoon gebrand.

This slideshow requires JavaScript.

‘n Hele sak uie word geskil en in dik skywe gesny, tamaties lê dikpens hoog gestapel op ‘n houttafel.

 

Helaas die eerste Saterdag van die maand is dit weer basaar markdag by die Goethe Instituut in Akkra. Sodra die manne deur die hek is, stap hulle doelgerig deur die stalletjies tot agter in die verste hoek van die jaart.

This slideshow requires JavaScript.

Onder ‘n toegegroeide afdak met lui waaiers kry jy vir ou-Russel en sy Ghanaian vrou, Memory. Ou Russel is ‘n bleskop Duitse-mannetjie wat jare lank nog geen behoefte gehad het on terug te keer na Duitsland se presisie nie. Hy voer eenvoudig van die beste seleksie Duitse biere in, en bedien dit met egte sauerkraut en bratwürst. Almal knik en ken vir Russel – maar as hy eers aan die gesels gaan is dit soos ‘n gesprek met ‘n kokketiel. Koppie wat skuins draai, maak g’n sin nie; met ‘n skril stemmetjie herhaal Russel oor en oor niks seggende stront, terwyl jou Bradwürst lê en koud word in jou bord.

 

Vir die vrouens is dit nie sommer net vir deurstap om ou Russel se boeppênsie te bewonder in verlede week se vaal-wessie nie. Kyk – Afrika se bont kleurspel betower elkeen in ‘n ander manier. Daar is beslis ietsie vir elke smaak. Die ‘groen’-tannies koop organiese slaaiblare en getapte kokos-olies. Handgemaakte seep met granaatsaad, lyfrome, tuisgebakte brode en konfyt in flesse. Daar is altyd ‘n reeks tweedehandse boeke, leersandale en skouersakke in bont Afrika-lap. Kindertjies loop en slurp lemonade uit plastiekbekers en jaag mekaar uitgelate tussen stalletjies en potplante rond.

Vandag se fonds is ronde plat gebakte kleipotte met deksels. Voorheen het ek al hiervan gekoop, dis soortgelyk aand die Argiela Potte in RSA, teen ‘n fraksie van di koste. Pak jou vleis en groente, bestrooi dit met speserye en minimale vloeistof en bak in die oond. Een uur later smul jy aan iets wat net soos Ouma se kossies proe, asof sy ure lank in jou kombuis kom kook het.

 

Bont lap is my kanniedood. Ek vrek maar stap nie verby mooi bont lap nie. Vanoggend het ek die hele week se broodgeld op lap uitgegee. Nee, ek weet nie waarvoor ek dit gaan gebruik nie maar ek klou dit heimlik onder die arm vas toe ons terugklim in die mouter.

 

Hier sit ek; siels-tevrede, lekker wild en woes gesnuffel en tierlantyntjies gekoop. My Vrystaatman het met die ander harde-baard manne gekuier en Weissbier en Dunkels slurp. Die manne het kalmpies mekaar se sielle uitgetrek, flussies die draakgesteek met mekaar se doen en late. Net voor een is die markdag op sy besigste. Ou Russel het ‘n baie eenvoudige wenresep bymekaar gesit. Sappige hamburgers, hoender sosaties warm vanaf die braai, vinnige vriendelike diens en koue bier teen ‘n wenner prys.

 

Mense begin rondstaan en wag vir stoele en tafels om beskikbaar te word. Dis tyd om te gaan. Ons skuifel en wikkel oppad na die hek tussen die mengelmoes van besoekers en bekendes. Dis ‘n gegroetery en oulaas loer om te kyk of ons nie iets gemis het nie.

 

Die markdag is ‘n versteekte pêrel wat ons deel met al die nuwe mense wat ons teëkom. ‘n Hele sewe-en-twintig dae moet verby gaan voordat ons weer die joligheid van die Duitse Markdag kan geniet.

Soen – heuning of seekat …

Volgens Toeka-tokkel 3 skryf ons oor Eerste Soen

Hier in Ghana is almal gretig om hande vas te hou, jong meisies en jong manne sommer so vriendskap ding.  Jammer maar ekke val nie oor my voete om soos in Rome te maak soos die Romeïne nie.  Maar publieke gevryery is defnitief taboe.

Wie onthou nie hulle eerste soen nie? Alles daarvan, die vlinders in die maag, die spoegstreep oor die wang, die doem-doem in jou borskas en die krul van jou kleintoontjies.

 

Dankie tog ek hoef nie neuse te vryf of voorkoppe vas te druk nie.

 

Op sy tyd en plek kan die endorfiene van ‘n soen my knieë laat wankel. Party het ‘n voorkeur vir snor-soene, ander vrek vir die krap vir ‘n baard, of die meegaande hand in die nek – wat ookal, dit bly lekker!

 

As my soene toets-lopies moes wees vir werksonderhoude, was ek lewenslank werkloos! (My man het ‘n heel ander opinie hieroor )

 

Ek is definitief iemand wat die volks-soengroet soos hondemis op die sypaadjie vermy. Miskien het ek net ‘n groter persoonlike sirkel om my, maar aanraking deur vreemdes laat my fisies gril … hoendervleis oor my hele lyf. Smaak my ‘n nat slang glip oor my pênsvelle.

 

Almal het iewers ‘n grillerige familielid wat drie treë se aanloop reeds lippe aflek, jy steek jou hand uit vir ‘n langafstand groet; dan gryp hulle die hand en pluk jou nader en seekat oor jou gesig. Yuck…yuck sies, ga, pure vampier.

 

Op skool was daar die vaal skooljuffrou; eendag in die weerkaatsing van die klaskamervenster sit sy lipstiffie aan voordat sy ons klaskamer instap – skielik kon jy nie anders as om te wonder hoe soen daai lippe nie.

 

Oe-oe en daar’s die kerktannies wat sulke stywelippie droog-soene soos vlindervlerkies pik op die lippe. “Hulle sluk jou blykbaar heel in as die lig afgaan”, het Jaco Wesstraat op skool altyd gesê!

 

Intussen het ek die kuns aangeleer om blitsvinnig die wang te draai en gou sommer reguit te sê – askuus, “ek is nie die soenerige- en druk-soort nie”. Meeste mense is so oordentlik oorbluf hulle vra onverskoning maar dit steek iewers vas in die brein. Ek is ‘n groot aanhanger van die ‘in-die-lug-verby-blaas-groet-soentjies’.

 

Onder my aller gunsteling soene, tel my kinders se taai en slaperige soene wat ek koester as goo-goo-gah-gah herinneringe. Hoog op my lys is my honde se natneus-soene vroeg oggend, sodat ek kan opstaan en met hulle gaan stap.  Tog is ek maar vieserig oor mense wat honde sommer so in die bek soen.

Screenshot 2016-01-24 22.08.48

 

Dis kostelik as bejaarde mense soentjies steel wanneer hulle piekniek en dink niemand sien hulle nie. Jong mense wat slurp aan mekaar en vroetel laat my wonder oor teater-lose long-oorplantings.

 

Filmsterre se wha-wa-whoom en byklanke word gegradeer volgens hulle silwerdoek-soene. Ek het ‘n baie skewe prentjie van Nicholas Cage in Face Off wat aandring daarop dat sy likewaantong gesuig moet word..Bleghhhhh, hoendervleis-grillerig.  Dink maar aan al die 007-spelers, sjoe van hulle was wit-warm. Ek weet darem nie of ek veel daarvan sal hou om so voor die hele wêreld iemand te soen nie.

 

In ‘n besige inkopiesentrum in Windhoek het ons, ons eendag verstaar aan jonges in ‘n soen-kompetisie.  Na ‘n ander halfuur is die wenners bekend gemaak – hulle was skoon uitasem en duislig.  Ek weet nie wie was meer verheug ons of hulle, of die beoordeelaars toe die kompetisie verby is nie.

Elke Woensdag gaan kyk ons ‘n Franse film (Engelse byskrifte) by die Franse Kultuur sentrum in Akkra. Gewoonlik is daar meer as ‘n handvol Ghanese studente wat in giggels skielik hulle rokke oor hulle koppe pluk en hande oor die oë slaan met elke driftige soen toneel. Ek noem nie eens die pandomonieum van skaamte uitbarsting, wanneer ‘n driftige vrysessie op die silwerdoek wys nie…

So ‘n soen-kompetisie sal nie sommer hierlangs in Ghana gebeur nie. Dis darem net te preuts en stram teen hulle kultuur.

Kliek hier vir ‘n visuele klassifikasie van verskillende soene…