Category Archives: South Africans

Grootmens-skoene

 

Die dag het gekom dat ek eendag my eie oë uitvee en daar sit ek met ‘n man en my eie twee kinders. “Goeie gom!”, om my kinders groot te kry was ‘n 18-jaar gebedssaak. Soos vele ander het dit so bekoorlik gelyk om tog net groot te wil wees. Daar was dae wat ek my kroos vol groei en uit die huis gewens het. Ek staan verstom; hoe ouers deesdae soos slawe rondspring om die grille en giere van hulle bloedjies te verwesenlik.

 

Natuurlik lyk dit koelgat om kredietkaarte te swiep en konstabels af te skrik met motorliksense, nagmaalwyn te slurp; grootmense mog mos doen nét wat hulle wil! My meisiekind het self ook klak-klak my hoëhakskoene en sykouse getoetsloop in die gang af, my ou lipstiffie opgesnuif en haar poppe daarmee besmeer. Maar daar was duidelike grenslyne want op my beste het ek soos ‘n swanger varksog wat in ‘n pendoring getrap het aan die skree gegaan. Selfs in hierdie dag, weet my kinders ek kan enige vloermoer van hulle oordoen.

 

Ek het geen bloedkind van my in ‘n restaurant gesmeek om ‘n pienk worsie te eet nie. Hulle het gou besef, eet wat voorkom om te oorleef of dood van die honger totdat dit tyd vir aandete is. Grootmense eet die soet waatlemoen krone, en ons kinders moes die waterige skywe eet. Pa mag eerste kies watter stukkie hoender hy wil hê, en kinders mag nie hulle monde opblaas oor die benerige vlerkie waaraan daar partykeer nog haartjies vassit nie.

 

Om jou kinderjare te oorleef, moes jy as kind altyd maak soos grootmense sê. Al is jy nie vaak nie, moet jy gaan slaap as jou ma so sê, dit geld ook vir Sondagmiddag slaap. Kool moes jy eet omdat jou pa sê jy kry geen poeding met eiervla voordat jou kool nie opgeëet is nie. Ma het darem die kool op-ge-soop met witsous en weggesteek onder gesmelte rasperkaas. Nooit as te nimmer mog jy waag om in grootmens geselskap tande te tel nie, dan sê jou Ma jy moet op die daad klavierspeel vir die mense of jou splits wys.

 

En niks kan jou naarder maak as ‘n groot lepel vol Brannewyn nie. Behoed jou as jy kla van koppyn, maagseer of naargeid nie. Dan moet jy dit drink, want jou ma sê jy gaan wurms kry van speel in die sand waarin jy modderkoekies bak en sandpaaie stoot. Almal weet die werfkatte grou hulle gaatjies in die sand waarin kinders om die huis speel.

 

Die dag het gekom dat my spriete hulleself in Dublin as studente uitwoed en Namibië se rooisand agterlaat. Twee ure se vlugtyd vanaf Windhoek na RSA was effe te gewaag, toe kies hulle Dublin, ‘n hele 16-ure se vlug verder. Ons het die langpad vanuit Windhoek kom kuier by die kinders. Ons monde hang oop soos twee snoekvisse wat op die kalaharierooisand uitgespoel het.

 

Die studentekinders besef nou dis nie altyd lekker om ‘n grootmens te wees nie, inteendeel dis baie moeilik. Hulle moet self betaal vir selfone se lugtyd, die internet betalings, hoesmedisyne, fliekgeld om niks van yogabroeke en fietsslotte te noem nie.

 

My Vrystaatman en ek sit en loer en knik onderlangs vir mekaar en glimlag agter die hand oor die mond geslaan. Hulle bestel water saammet hulle etes, gaskoeldrank is boosaardig duur, pienkworsies is gif, brannewyn is bedoel vir laataand studietyd om op te warm, en hulle maak dubbeld seker die fietse is behoorlik vasgesluit. ‘n Fietsslot is immers goedkoper as om die fiets te vervang.

Dit voel iemand lees die nuwe rookwet vir my voor: my student-kinners maak ons attent op sakkerollers, vra of ons warm jasse saamdra, weier dat ons oor rooiligte die pad kruis en skud kop vir ander ouers in Dublin wat geen paplepelwet mag toepas nie.

 

Die beste tyd van jou lewe is die tyd wat jy in jou Pa se huis bly en hy vir als betaal en jou Moeder als vir jou doen uit liefde en instink. My seun luister aandagtig na sy Pa se voorstelle rakende mediese eise en die meisiekind het sopas haar eerste kredietkaart opgesnipper. Ek sluk die knop in my keel weg en wonder waar het die modderkoekietyd verbygeglip.

 

Wat makeer ons gemeenskap dat almal kinders soos puisies wil rypdruk? Ek sal dit als net so weer oordoen, met ‘n plakkie in die hand, vrywillige slaaf vir my skielik gróót kinders.

Advertisements

Krismis Kersies in Rum…

 

 

So is dit mos – as jy siekerig of mislik of nostalgies voel, verlang jy na jou Ma se huis. Kerstyd in Akkra is soos sonbrandvelle aftrek, seer maar ook lekker. Alles oor Kersvees voel uit plek uit, omgedop en verkeerd.

 

So stap jy ewe vrolik die eerste Oktober in die winkelsentrum in, en daar staan ‘n man op ‘n lendelam trapleer en hang Kersfeesdekorasies op. Jy voel hoe jou hart kommapunt; ‘n ketting trek ‘n beklemming om jou binnegoeters. Dit kan mos nie wees nie, het die jaar reeds so vêr met jou weggehol, maar dan onthou jy dis nou eers vroeg Oktober.

 

In Akkra is daar baie goete wat jou laat kopskud. Als hierlangs kom wat aweregs voor, en ons wonder of die mense om ons se bont varkies nog op hok is. Miskien is hulle net kinderlik erg opgewonde oor die hele Krismis ding, of is dit dat hulle effe langer vat om op te warm oor ‘n gebeurtenis en meer tyd nodig het. In Ghana is dit ‘n GROOT ding om jou Christenskap in die publiek ten toon te stel. Van reuse plakkers op jou mouter tot dik goue kettings en swaar kruise om die nek, T-hemde met reguit boodskappe in swart dik letters en Krismis dekorasies in jou winkel, jou mouter en op jou werkstafel en in en om jou huis.

 

Die uurglas is veronderstel om nóg ‘n hele twee maande uit te loop voordat Bony-M se plastiek musiek ‘Kersfees’ in die winkelsentrums uitbasuin. In die druk verkeer is dit straatverkopers wat verlepte plastiek opblaas Krismisvaders smous. Daar’s klokkies wat klingel op Rudolf die fluweel-takbok se neus, stringe bont kersliggies en sneeuspuit in ‘n albaster-blik is als op offer. Hierdie jaar, is die dogtertjie kopbande met blinkertjie Engeltjies wat soos antennae rondswaai oor jou kop, ‘n groot verkoper.

 

Ek sit heimlik en wonder hoe hulle die Kersboodskap aan die kindertjies glo-waardig maak? Dis plak warm in hierdie tropiese land; sneeu is net ietsie wat mens hierlangs op ‘n swak tv-beeld sien. Nog nooit het ek ‘n enkele skoorsteen in ‘n huis bespeur nie – waar moet Kersvader inglip om geskenke te kom afgee? Verlede jaar het ‘n Hotelgroep ‘n Kersvader-man kompleet met witbaard en ‘n reuse sak lekkergoed gestuur om die kindertjies by die swembad te verras. Dit was pandemodium soos daai kindertjies weggehol het, in die swemwater gespring het, histeries aan die gil gegaan het. Bestuur het gou die booswig verwyder en vir die res van die dag omverskoning gevra op die publieke uitsaai stelsel, en verskrikte verlore kinders en ouers met mekaar herenig.

 

Nou as jy as expat jouself in Akkra bevind oor Kerstyd het jy drie opsies. Die gewildste en voorkeur opsie is om ten duurste huistoe te vlieg en tussen jou eie mense iewers in die Kalahari, sonder sneeu en sonder koorsteen Krismis te vier langs ‘n koolstoof met warm melktert en rum-versuipte-kersies. “en koue bier” sê my Vrystaat-man hier van die kantlyn af.

 

Opsie nommer twee is minder gewild maar ‘n gemoedelike kuier waarheen almal uitsien en honderde fotos oor bakkiesboek heen gestuur word. Almal is nie beskore om verlof te neem in die blinkertjie seisoen nie. Iemand moet ‘n wakker oog hou op die geldkas, die olieboor, die voorraad op die winkelrakke; en daai makkers staan saam en vier Krismis in styl. Al die Springbok ondersteuners kom bymekaar en vier fees. Jy word gevra om ‘n kosding by te dra, iets soos aartappelslaai, gebaktekool weggesteek onder smeltkaas, reuse bak winkelroomys of melktert vir twintig uitgehongerde Springbok ondersteuners. Webers word aangery en skaapboude word gebak. Geskenke word met ‘n speletjie om die tafel aangegee en uitgedeel. Krismisvader kom aangery op ‘n 4×4 motorfiets en deel Kersgeskenke aan die kinders uit. Daar word geswem en gekuier en fees gevier; almal gemoedelik saam.

 

Opsie nommer drie is vir die oningeligtes, wat nuut in die land kom werk het, wat te suinig is om hulle gemoedelikheid te deel, wat soos ‘n rooiby wag om iemand te steek…hulle sit by die huis en versuip hulle self soos kersies-in-rum.

 

As jy iewers in Januarie uitgespaar is, en weer arriveer in Akkra, dan kan jy jou begewe in die Kersfees gemoedelikheid tot diep in Maartmaand wanneer die blink Kerstooisels eers verwyder word. Vrinne wat jou lanklaas gesien het vertel van sonbrand en brandvelle wat afgetrek moes word.

 

As jou kollegas van Ghana jou eers weer in laat Februarie sien, groet hulle jou vrolik “Merry Krismis” and “A prosperous New Year”!

‘n Bier, tien uur – in die tuin…

 

 

Skuins duskant tien-uur sit ons tweetjies aan, by ‘n tafel vir agt. Memory werk lank reeds hier, sy ken die instelling en begin reeds nog ‘n tafel met ekstra stoele nader sleep. Afrikaners is mos plesierig en die manne sal honger aankom en die tannies se kooplus sal vêr uithang.

 

Om ons is dit ‘n miernes van bedrywigheid. Half-drom braaiers word gepak met kole en aangesteek en roosters word skoon gebrand.

This slideshow requires JavaScript.

‘n Hele sak uie word geskil en in dik skywe gesny, tamaties lê dikpens hoog gestapel op ‘n houttafel.

 

Helaas die eerste Saterdag van die maand is dit weer basaar markdag by die Goethe Instituut in Akkra. Sodra die manne deur die hek is, stap hulle doelgerig deur die stalletjies tot agter in die verste hoek van die jaart.

This slideshow requires JavaScript.

Onder ‘n toegegroeide afdak met lui waaiers kry jy vir ou-Russel en sy Ghanaian vrou, Memory. Ou Russel is ‘n bleskop Duitse-mannetjie wat jare lank nog geen behoefte gehad het on terug te keer na Duitsland se presisie nie. Hy voer eenvoudig van die beste seleksie Duitse biere in, en bedien dit met egte sauerkraut en bratwürst. Almal knik en ken vir Russel – maar as hy eers aan die gesels gaan is dit soos ‘n gesprek met ‘n kokketiel. Koppie wat skuins draai, maak g’n sin nie; met ‘n skril stemmetjie herhaal Russel oor en oor niks seggende stront, terwyl jou Bradwürst lê en koud word in jou bord.

 

Vir die vrouens is dit nie sommer net vir deurstap om ou Russel se boeppênsie te bewonder in verlede week se vaal-wessie nie. Kyk – Afrika se bont kleurspel betower elkeen in ‘n ander manier. Daar is beslis ietsie vir elke smaak. Die ‘groen’-tannies koop organiese slaaiblare en getapte kokos-olies. Handgemaakte seep met granaatsaad, lyfrome, tuisgebakte brode en konfyt in flesse. Daar is altyd ‘n reeks tweedehandse boeke, leersandale en skouersakke in bont Afrika-lap. Kindertjies loop en slurp lemonade uit plastiekbekers en jaag mekaar uitgelate tussen stalletjies en potplante rond.

Vandag se fonds is ronde plat gebakte kleipotte met deksels. Voorheen het ek al hiervan gekoop, dis soortgelyk aand die Argiela Potte in RSA, teen ‘n fraksie van di koste. Pak jou vleis en groente, bestrooi dit met speserye en minimale vloeistof en bak in die oond. Een uur later smul jy aan iets wat net soos Ouma se kossies proe, asof sy ure lank in jou kombuis kom kook het.

 

Bont lap is my kanniedood. Ek vrek maar stap nie verby mooi bont lap nie. Vanoggend het ek die hele week se broodgeld op lap uitgegee. Nee, ek weet nie waarvoor ek dit gaan gebruik nie maar ek klou dit heimlik onder die arm vas toe ons terugklim in die mouter.

 

Hier sit ek; siels-tevrede, lekker wild en woes gesnuffel en tierlantyntjies gekoop. My Vrystaatman het met die ander harde-baard manne gekuier en Weissbier en Dunkels slurp. Die manne het kalmpies mekaar se sielle uitgetrek, flussies die draakgesteek met mekaar se doen en late. Net voor een is die markdag op sy besigste. Ou Russel het ‘n baie eenvoudige wenresep bymekaar gesit. Sappige hamburgers, hoender sosaties warm vanaf die braai, vinnige vriendelike diens en koue bier teen ‘n wenner prys.

 

Mense begin rondstaan en wag vir stoele en tafels om beskikbaar te word. Dis tyd om te gaan. Ons skuifel en wikkel oppad na die hek tussen die mengelmoes van besoekers en bekendes. Dis ‘n gegroetery en oulaas loer om te kyk of ons nie iets gemis het nie.

 

Die markdag is ‘n versteekte pêrel wat ons deel met al die nuwe mense wat ons teëkom. ‘n Hele sewe-en-twintig dae moet verby gaan voordat ons weer die joligheid van die Duitse Markdag kan geniet.

Om mee te krap

‘n Mieliestronk om mee te krap

Ag nee, die kamatigge slimmes het nou die pot misgesit!  Ek lees dat die wet in RSA goedgekeur is dat kinders tussen twaalf en vyftien wettiglik met mekaar kan seks hê.  Voorheen was dit verkragting van ‘n minderjarige.  Die ouderdoms verskil moet net nie meer as driejaar wees nie…wie dink hierdie stront uit? Kan ‘n stomme kind van twaalf sonder dwang of invloed toestemming gee vir so iets?

Wat de flok?! Is al hulle bont varkies skielik nie meer op hok nie? Kinders wat kinders maak, is skielik heeltemal wettig.

Wat is volgende? Kinderbruide van twaalf, of wettige stemreg op twaalf? Hel, hoekom moet hulle enigsins nog skoolgaan? As Ouma nog met ons was het sy ‘n stuiwer in die ambeurs gegooi. Sy sou sê: “As daai ding jeuk, gee aan ‘n droeë mieliestronk dat hulle kan krap.”

Is dit net ‘n ding van ‘more voters’ in future? Wie gaan daai bloedjies onderhou, skool en huisves, Jan Taks? Droeë mieliestronke klink baie goedkoper.

Die ding pla my woes.  Sedertdien ek die nuus gehoor het bly ‘n paar dinge in my kop draai…

Het die wetmakers kinders van hulle eie? Miskien is hulle almal steriel of self doenig vanaf die ouderdom van twaalf.  Is dit dan maar reg met hulle as ‘n gladdebek vyftienjarige (ou standerd 9-laaitie) hulle (ou standerd-4) dogtertjie wettiglik ‘wip’ tussen die lakens?  Is reg, noem my maar oudtyds, maar ek kry nie aan hierdie ding gesluk nie.  Wat kan hulle ouers doen? Dis nou na die koeël deur die kerk is, en die daad gedoen is…sweet bogger-all niks nie!  Hoe gaan hulle ‘n kind ‘hok’ wat reeds doenig is met ‘grootmens-dinge’.  Daai trein het lankal die stasie verlaat… Gatvelle aftrek is mos nou ook teen die wet!  Al wat oorbly is mediese rekening betaal vir vrot siekte en bevallings.

Hoekom nou ‘n puisie rypdruk?

Vroeg ryp, vroeg vrot. Als is te laat, die morele vesels van ons gemeenskap is aan die lostorring.  Verander die naam van RSA na Sodom en Gemora.  Hoekom nog so dan en wan enigsins die wetboek gebruik?

My jongste is net agtien so ek self het nog groen koring op die land.  Onse familie kan nog nie verkondig dat ons ‘n tiener swangerskap vrygespring het nie… daar is nog baie tyd vir aanjaag.  Ook net Ma, dis nou ekke. Daar word gepraat, gepreek, gedreig en gesmeek. Arme kinders ken al my rympies al uit die kop, en maak my sinne vir my klaar as ek eers beginne aangaan oor die bye en blomme ding. Maar jinne, mens kan mos nou nie kop in die sand gaan wegkruip of net arms in die lug gooi nie!

So as die vyftienjarige laaitie nou oudergewoonte popspeel met ‘n twaaljarige ‘te groot vir haar skoene’ Delillah en hy verjaar en is oornag sestien, is als skielik onwettig.  Nou moet hulle wetlik ‘n hele jaar wag tot sy opvang en veertien word om verder te speel. Ha! Verduidelik daardie ene ‘wettiglik’ vir die kinders wat reeds jeuk.

Die meeste lande aanvaar dat tieners na agtien eers volwasse is, maar medici reken dat die meeste breine eers ten volle volwassenheid bereik op die ouderdom van vyf-en-twintig. Under most laws, young people are recognized as adults at age 18. But emerging science about brain development suggests that most people don’t reach full maturity until the age 25. Guest host Tony Cox discusses the research and its implications with Sandra Aamodt, neuroscientist and co-author of the book Welcome to Your Child’s Brain.  Nou waar is al RSA se geleerdes as dit kom by wette maak? Of ‘operate’ hierdie ouens almal in hulle eie lugborrels?

Slim het nou sy eie baas gevang, want in hierdie proses het hulle soveel meer ontneem van kinders se regte.  Hoe gaan daai stomme kind ‘bewys’ dit was nie verkragting nie?  Hoe gaan pedofiele en kinderporo vojeurs nie paartjie met hierdie nuus nie?

Langenhoven was self ‘n RSA parlementslid wat eendag verklaar het helfte van die parlement is ape.  Toe hulle aandring op ‘n wysiging van sy ape stelling verklaar hy: Die ander helfte van die RSA parlement is nie ape nie.  Ek reken as hierdie wet reeds deur die parlement is, is hulle almal ape.

Lees hier oor hierdie nuwe wet… http://www.news24.com/Multimedia/South-Africa/ConCourt-hears-child-sex-law-case-20130531

Lees hier oor Onderwysers wat reken dis ‘n goeie ding http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Child-sex-rule-welcome-teachers-20131004

Mangat se inval

Demmit-polisterien is belangrike goeters!

Hier in Ghana is my man soos elke ander ou wat werk toe gaan, druk besig. Hy is in vergaderings en gedurig weg met aller belangrike sakereise na vreemde plekke. ‘n Blink nuwerwetse streeppak Mr. Juppie besoek Akkra. By ‘n besigheidsete vertel hy hoe erg besig is hy en sy dokters vroutjie. Uit so misterieuse hoogte vra my met ‘n mondvol slaaiblare, wat doen ek heeldag? Dis maar min dat ek sonder woorde uitgevang word – maar daar sit ek met ‘n bek vol tanne. Sprakeloos. In een vraag is ek geweeg en te lig gevind. Praat van binnegoed uitpluk in ‘n arena. – daar bloed ek dood nog voordat ek die man kan antwoord; bestel hy nog ‘n koue waterbotteltjie en verander die geselskaplyn.

Bloed ek dood in die arena

Bloed ek dood in die arena

In die strokiesprente sien jy gereeld ‘n mannetjie in ‘n oop mangat inval. Ooit gewonder wat hulle inval? Nee, maar ek weet nou hoe daai mannetjie voel. Mangat-mannetjie voel soos daai polistereen snippers van delikate verpakking of die wit verpakking van ‘n Ma-se-grootte plat TV-skerm. Heeltyd doen jy jou ding waarvoor jy so delikaat met die hand geskape is. Demmit – polistereen is baie belangrike goeters! Manlief se wêreld versplinter nie. Kinders word geskool. Die huisgesin verhonger nie, almal se sosiale kalenders word in ag geneem en die lewe kap aan sonder ‘n hik. Dan vra vreemdeling jou of jy die waarde van ‘n stoffie beskik! Dis wanneer iemand die polistereen verpakking uit die boks uitpluk en sommer net so weggooi. Al wat bly staan en raakgesien word is die indrukwekkende plat fênsie TV skerm. Miskien is polistereen maar so lig innie broek. So waardeloos…

Polisterien

Polisterien – Is dit regtis so waardeloos?

Laat nag lê ek in my bed en omdop. Manlief weet nie watter sweisdraad om uit toets nie want Mammie is opgewerk met die hele ganse wêreld. Slaap is my nie gegun nie, ek droom van polistereen snippers wat dryf in Akkra se wateroorstromings. Dae lank loop my kop stadige dikwiel draaie innie sand met my. My man is met min woorde en baie wysheid geseën; hy dra tjoklits en goeie wyn aan. Had ek maar ‘n ander keuse – het ek beslis gewerk. Mense lieg nie as hulle reken die lewe is onregverdig nie. Om my is daar onderwyseresse, ‘n regsgeleerde, ‘n akte sekretaresse, ‘n projek bestuurder, ‘n labratorium tegnikus en hulle almal is ekspat-manlief se plus een. Werkspermitte vir ekspats is so skaars soos hoendertanne. Akkra se immigrasie deel net een per gesin uit. As ek die ding in woorde moet vasvang: is ek huidiglik maar net nog ‘n oulike Akkra-huisvrou met ‘n besige kalender en ‘n swartbeld in inkopie- en uitsnuffeltalent. Haha in woorde klink dit so wha-wha-woom! Ouma sou sê: “fênsie”.

Fênsie huisvrou

Fênsie huisvrou…

Intussen leun ons op vriendinne – met tennis- en kaartspel, koffiedrink en naaldwerkklasse. Ons snuffel vir winskopies en goeie kaas, vars groente en sappige vleissnitte. Poep en betaal is die ou “wet van Transvaal”. Maar verbeel jou ‘n skolerugbyspan vat ‘n Springbokspan aan, onregverdig né, wel, dis hoe inkopies hier in Akkra vergelyk met opsies in RSA. Mens moet netwerk en winskopies najaag. Naweke word daar oor en weer gebraai en potjies opgekook. Ons karring aan met gewone elke-dag se dinge. Feestelikheid is ‘n ding eie aan onse mense, selfs in Ghana soek ons net rede vir samesyn.

In poeierblou, streep en lint het ‘n hele bondel van ons saamgekom vir ‘n ooievaarstee. Vrouens het ge-ooh en ge-aah oor die mooie kleertjies en babastreepsokkies . Daar is nie veel verskil tussen hier en tuis se huisvrouens nie.

Hierdie week hoor ek Mr. Juppie is tuis van sy Akkra besoek, terug in Johannesburg, weer veilig en knus. Sy dokters-vroutjie is swanger met ‘n tweeling. Hy is ‘n reuse bevordering aangebied, in Nairobi, Kenya. Karma slaan soos ‘n blinde sambok. Nou gaan hy sommer eerstehands uitvind wat is die waarde van liggewig-polistereen.

Karma

Karma – jou gedienstige hond…

Water orals

Tien-jaar se reën

Vir dae reeds reën dit onophoudellik- gemiddeld vyf ure se reën per dag. Die groot tien-jaar-se-reën is hier.

Elke tien-jaar reën dit hier in Akkra, soveel so; dat mense vir ‘n dekade later vir hulle kinders daarvan vertel. In die loop van ‘n paar dae is die totale reënval meer as twee jaar se gesamentlike reënval. Dis tien-jaar later en weer sulke tyd. Laas toe dit so was, het my nat wasgoed gemuf. My kinnertjies was soos groot honne in ‘n krat; opgeskeep met hulleself en wou net heeltyd uit!

Water wat vloed

Water wat vloed

Wanneer dit so woes reën, kan jy nie anders as om aan die Ark en Noag te dink nie. Wanneer jy sien hoe minibusse en vier-by-vier voertuie soos kurkproppies in waterslote afdryf, besef jy hoe sterk is water.

Mouters lê in slote

Mouters lê in slote

Noag moes sy storie geken het. Dae lank, aaneen, stort reën dit vanuit die hemel. Swaar wolke hang net bô die huisdak, verskemerde daglig en en emmersvol water orals. Die grondwatervlak is versadig. Water stroom bo-oor die stoepie tot teenaan die glasdeure, die voordeur se matjie dryf soos water by die voordeur instoot. My kat Misca lê op die hoogste stoelleuning en loer na buite. Waar gaan die voëls om droog te bly? Almal het tog nie waterdigte neste nie. Hoe maak die derduisende vrugtevlêrmuise as hulle nie elke aand kan wegvlie om vrugte boorde te gaan plunder nie?

Vlermuis se kind innie reën

Vlermuis se kind innie reën

Vrek hulle maar van honger of versuip hulle so onderstebo waar hulle in bome hang?

Die elende is orals op die nuus. Mense soek skuiling onder ‘n vulstasie se afdak en honderd plus siele ontkom in ‘n ernstige ontploffing.

Vulstasie se ontploffing

Vulstasie se ontploffing

Ons nuuslesers rapporteer van drenkelinge en eiendomskade.

Voertuie wat skuiling gaan soek het onder dak van 'n vulstasie

Voertuie wat skuiling gaan soek het onder dak van ‘n vulstasie

Die hele stad is sonder krag en diesel vir opwekkers is skaars soos hoendertanne. Akkra is gebou met Franse oop rioolslote wat met goeie reënval veronderstel is om oop te spoel. Die ligging van Akkra; plat langs die see – beplan vir vierhonderd-duisend-inwoners maar met meer as vier miljoen bewoners; se sommetjies werk nie. Iedere inwoner dra by tot die plastiek besoedeling probleem.

Gister het ek pannekoek gebak, maar dis nie dieselfde nie want die temperatuur kwik haak op twee-en-dertig vas. Reën of te nôt! Met een-honderd present humiditeit is dit beknop en plak-warm. Reënkyk is net soos vuur-kyk in die aand. Ons het diep-sit kampstoele staan gemaak op die stoep, en reën gekyk met rooiwyn innie hand. Te mooi. Vannaand maak ek vetkoek en kerrievulsel; en beplan reën-kyk.

In Namibië loop ek gereeld uit in die reën, staan sopnat, arms uitgestrek, gesig na bô, tong uit, en proe. Daarso proe vars reënwater na stof, soetwater met ‘n sout na-smaak.

Reën proe

Reën proe

Hier is dit heel anders, die reën is bedompig, ruik na brandskaap en proe soos droog bokkems en biltong sonder sout en lawwe asyn. In Namibië wag jy die reën in, vir dae lank bondel en pak die wolke saam – hier in Akkra is die geboue op ‘n knop ingeryg, jy hoor die reën lank voorday jy dit sien of ruik.

Die meeste skole is toe vandag. Mense sukkel om betyds by die werk te wees, daar’s orals waterstrome, padskade en bome oor die pad. Ek hoor kindertjies se uitgelate gille en gaan kyk wat aangaan. Hulle is kaalvoet, deurnat, malkop besig om rond te hol en speel in die straat voor ons huis – hulle voel sekerlik soos honne vasgevang in ‘n krat.

Deurnat kinners in die reën

Deurnat kinners in die reën

Die voëls gaan te kere asof hulle weet waar Noag se ark geparkeer is. Daar is ‘n vendusie van kraaie langs die watervoor – ‘n bok dryf in die watersloot, dik pens en pote in die lug. Dit reën nog – net sag, maar daai bok dryf fluks see se kant toe.

Handevashou

Silverkoppies vier Kersfees met hannevashou.

Een daggie voor Kersfees, maar vandag vier die Duitsers van Windhoek hulle Kersfees. In ‘n supermarkkoffiewinkel wyl ek my tyd totdat my kind klaarmaak met sy werkery. Darem net halfdag vandag.

 

Besig soos ‘n miernes is Windhoek net ‘n klein dorpie. Dis een lewendige TV-sepie, diedselfde mense oor en oor, ander plek, dieselfde plek, ander tyd, oor en oor. Probeer jy nou incognito rondsluip in jou plakkies en muisneshare; sál jy in ou skoolonnies, skoonheidtitelhouers en jou afdelingshoof vasloop. Hierso lê Namlish in[1]Volksmond. Ek verluister my in die skaterlag van die Nama, Duits en Afrikaners om my. Dié wat in Ingels aangaan is almal toeriste. Toeriste vra vir WiFi toegangswoorde en staar vir Windhoek in die weerkaatsing van hulle telefone.

 

Lekkerder as pepperminttjoklits is mensebekyk. Meer as die vissesoorte van die see, snuffel die laaste winskopiejagters deur die winkel. Almal is hier; slapgewriggies met haarsproei in die kuifie en dubbelslagroom en neute in die hande. Manne wat eerder in ‘n tannedokter se stoel wil wees, as om te deel met die lysie-in-die-hand. Boere Omies met teruggekamde hare; bossleutels aan die beld en mammie op ‘n drafstap met ‘n versadigde trollie agterna. Kinders is hier nie veel van te sien nie, Ouma kyk seker na hulle terwyl die ouers gou die laaste karnaatjie kom opraap.

 

Deesdae werk en woon ons in Wes-Afrika, en al die vriendelike mense wat sonder druk en stoot, kalmpies hulle gang gaan, het my skoon van koers af. Ek staar oopbek hoe mense mekaar spontaan omhels. Soengroet nog vol oppie pruilmondjie, gee drukkies en ‘n vryfie oor die rug. Niemand hierso skrik vir die Ebola ding nie.

 

Ou Silverkoppies groet mekaar by die kaasrak en maak geselsies terwyl hulle kromgetrek handevashou. Daar is baie geknikkery en winkeltanne-glimlaggies. Hulle kuier en gesels by die wagry vir brood en kouevleise. Hulle swaai met die armpies en beduie met knoetsvingers en lewervlekke op die hande. Brilletjies word om die beurt op die neus en in die silverhaartjies geskuif.

 

Almal is so besadig en beleef, manne trek nog stoele uit vir die aunties en meisies. Brilletjie op die neus en warm boeretroos word so slurp-slurp opsuig. Brödchens[2] mors krummels oor die boepies en steek harstallig in die snorre vas. Party sit en koerantlees oor groot visvangste kuslangs, bekyk fotos van mouterongelukke en skudkop oor staatsamptenare se kaskenades. Ander sit ook mense en kyk en knik en groet so in die sit. Die winkelbaas loop rond en taaisels op die vloer word uitgewys en opgemop. Winkelbaas groet kliënte met die hand en knik vir die ander in soortgelyke rooihemde met naamplaatjies op die bors. Al tien kasregisters se liggies en klokkies gaan te kere soos dit hoort in ‘n propperste casino.

 

By die kouevleisglaskas groet mense vir Brümelde op haar noemnaam. Etlike jare reeds dekoreer sy self haar afdeling sorgvuldig met haar eie Kersversierings. Pragtig, sowaar iets om te bekyk, so vrolik. Daars verskeie sertifikate in vergulde gouerame met die woorde Urkunde[3]wat verklaar hoekom mense die een na die ander worsstapel wegraap. Gegeurde kase, geurige slaaie, gestopte salamies, gerookte vleise is maar net van die uitsoekkossies wat sorgvuldig in wakspapier toegedraai word. In ‘n oomblik van asemskep deel die raakvatdames agter die kouevleisglaskas ‘n grappie en trek die een die ander se rooi frilletjie voorskoot reg. Dis kopkrap en ‘n gevroetel met die kruisbande vir die Omie wat voor my in sy sokkies en sandale staan. In hoog Duits vra hy wat vandag spesiale prys het, en stap weg met ‘n ham gestop met kersies en ‘n brandseltjie chilly.

 

Die ry by die broodkas word langer, niemand elmboog ‘n ander uit die ry nie. Warm brood word in bruinkardoessakkies oor die glasvertoonkas aangee. Die reuk is hemels, daars nie ‘n enkele stoeletjie oop in die koffiehuis nie.

 

In die supermark is verskeie bont jongmense in sloffies met hanne in die sake en sonbrille in die hare. Jy hoor hulle sleepvoet redekabel oor onbenullighede soos watter soorte saaie om te koop, hoeveel ystee hulle moei inlaai en vra waars die papierborde. Duidelik het hulle geen tyd vir koffiedrink nie, daar is geen vooruitbeplanning gedoen vir Kersdag nie. Papierborde gaan beslis nie bydra tot die Kerstafelversierings nie. Hulle moet nog van A na B rits om ys en ‘n voggie te kry voor toemaaktyd.

 

Hier is jongmense met ‘n baba, hulle eerste Kersfees saam. Hulle bly goete van die rak afhaal, prysbekyk en weer terugsit. Die jongmannetjie is sekerlik handig met sy hande hy is sonverbrand en sy nuwe vroutjie bleekvaalwit. Later staan sy by die kasregister, wip ingedagte ‘n reuse bottel krismisrooikersies op die heup, terwyl haar baba so in die slaap langspoegstepe kwyl oor sy Pa se skouer.

 

“n Yl bleskop omie streel met ‘n dikvinger oor die baba se saghandjie. Daai babahandjie vou instinktief styf om die omie se jigvinger en klou. Die silverhaar-omie staan met die grootste pienktandvleisglimlag; hy vier vandag Kersfees terwyl hy handevashou.

 

 

[1] Namlish-‘n Kombinasie van Namibiese sêgoed vanuit Engels, Afrikaans, Duits , Nama en Wambo.

[2] Brödchen-Duitse brood bolletjie – krakerige buitekant en sagte broodpênsie.

[3] Urkunde-Sertifikaat van verdienste