Tag Archives: Biltong

Harmattan Sunset

Lipstiek en stof

As jy jou lyf salamander in ‘n wintersonnetjie gehou het, sal jy ergerlik raak as iemand in jou sonnetjie kom staan. In die Noord- en Suidpool is daardie wegraak van die sonnetjie drasties erger. Soos die wêreld aankarring op sy skewe aksel, is daar duisternis vir meer as negentig dae. Daai mense se skrefie oë het niks te make met sonkyk nie. Dis koue wat hulle so toevrommel.

Een van Moses-tyd se tien plae was duisternis. Kleintyd in Sondagskool het ek nie gedink duisternis as plaag, was nie te erg nie. So draai die wiel en beland ek en manlief in Wes-Afrika, duskant die Ghana-Goudkus in Akkra. Jaar-in en –uit, beleef ons eerstehands; vyf van Moses se tien Egiptiese plae. Vloed – wanneer die tropiese storms die oseaan kom teruggooi op droogland. Plaag – niks wil groei nie, als vrot in suur-brakgrond, en horingdroog bees en skaap se ribbes kan jy uittel. Springkane – wat al jou plantjies afvreet tot op die wortel. Vlieë – toemond is beste; braai jy buite dan oortrek hulle jou. Maar die langsdurigste plaag is Duisternis. Drie maande se duisternis laat my smag na die son.

Jaarliks waai daar ‘n wrede woestynwind oor die Saharawoestyn. Twee ander lande tussen die dorre Saharawoestyn is nie genoeg om die Hammatan se rug te breek nie. Só verbete is die Harmattan seisoen dat die fynstof die hele Akkra se sonskyn verduister – vir ‘n hele drie maande lank! Heeldag kan jy die son se vlamsirkel ‘n boog sien trek van Oos na Wes.

Hierdie stof lyk soos digte mis, jy kan net klipgooi vêr voor jou buitelyne en beweging raakkyk. Die sielle met twee breinselle, ry met mouters se ligte aan in die dag, sodat ander hulle kan raakkyk en misry. In die aande lyk als spokerig, en selfs die geraasvlakke daal soos die stof dit ook opslurp. Die stikhitte val vanuit diep dertigs na ‘n skrale agtien-grade. Die inwoners van Akkra verbeel hulle dis winter en hulle loop rond met regte woltruie. In die eerste weke praat almal met verligting van hoe heerlik koel dit is.

Harmattan- driving

Harmattan- driving

Basta met die nônsies! Die swembad is skielik yswater. Die huis-mémme begin vroegdag reeds afstof; heeldag mop sy sulke vaal modderstrepe oor die teëlvloere. Ek sit en teken stokmannetjies in die middagstofsel van die eettafelblad. Nat spierwit wasgoed haal jy droog en grys van die lyn af. Lugversorgers verstop, swembadpompe pak op waterkrane spoeg roesstrepe en almal se humor droog op.

Vaal, is ‘n ondier met vele gesigte. Net soos die bont stad om my, vervaal almal om my in die tweede maand van ons Duisternisplaag. Hulle rokke se some sleep en swiep deur die stof. Weggepak is die wip-wip mini rokkies met windpompprentjies. Almal praat nou net oor die verwagte reën wat sekerlik sal kom en die Hammatan gaan wegwas. Nog ses weke of so, Sussa. Nêrens sit niemand buite by koffietafeltjies nie. Lipstiek het nie ‘n okkasie nodig nie maar mense sit in hulle huise en uitdroog soos biltong in ‘n droogkas.

In ‘n land van miljoene Afrikane, groet jy maklik landsgenote want jy kan hulle nie miskyk nie. Hierdie Duisternisplaag bring die donkie vreemheid in mense na vore. Gedienstig onder ‘n boom staan hulle oopbek in die stof en wag vir beter dae. As hulle vaal-verlep nie reaggeer, kan hulle jou sekerlik nie raakkyk deur die stoflaag oor die donkerbril nie.

In die derde maand – word jy wakker voor die wekker skree. Hemelhoog is die wolke moedswillig aan die skommel. ‘n Mal stormwind pluk gedurende die reënstorm aan jou dak. Tyd vir ‘n nuwe plaag, vloed. In my hart juig ek. Na die reën kom langverwagte sonskyn.

Vandag glimlag ek met helder lipstiek, almal morsdood!

Advertisements
Accra City Centre

As jou kompas se punt skuif.

 ‘n Mede Suid-Afrikaner vertel my, hulle is nou na twee jaar, kláár met kontrakwerk in Afrika – vir áltyd. In enkele dae, vertrek hulle na die Ooste. Volgens haar sal sy níks van Accra mis nie. Ek gooi my geoefende oogrol. Sy besef nog nie hóé Accra aan jou grille skuur nie. Elke plek wat ons “huis” noem, – hoe tydelik ookal, trek ‘n hartsnaar. Vra enige Expat, kontrakwerk is soos diensplig doen. Hulle woon noodgedwonge in vreemde plekke vir ‘n bepaalde tyd. Jy is daar om iets gedoen te kry, die plek en mense om jou is wat jy self daarvan maak. Almal beleef en ervaar dieselfde plek in dieselfde tyd anders.

Net soos die weermag het Accra jou ten minse tweekeer in trane. Die dag as jy hier aanland, en die dag wanneer jy weer weggaan. Jy leer nuwe vaardighede soos om eiers in water te dompel om die vrottes en vars eiers te skei. Jy woon vir ‘n bepaale tyd in ‘n plek wat jy nie noodwendig van hou of veel keuse het nie. Jou tuisbesoeke is min – en vlugte huistoe is soos “op pas gaan.” Grootoog vertel jy vir familie en vriende hoe rof die lewe in Accra is. Niemand in RSA glo jou nie – hulle maak grappies oor die Oskar-saak en inbrake en motorkapings. Met die terugkomslag is jou bagasie volgestop met Ma se beskuit en nat biltong.

Mense móét maar net aanpas in Accra. Na ‘n paar maande ruik of sien ons nie meer die oop rioolslote nie. Vrot eiers wat pas gekoop is word normaal. Skoonmakers wat rustig slaap op marmerblaaie van publieke badkamers word normaal. Ruik aan vleis voordat jy dit koop word normaal. Omdop van kaas in die winkel en soek na mufgroeisels word normaal. Miet in “vars” meel uit die winkel word normaal. Rondry na vyf of ses plekke vir vier items op jou inkopielys word normaal. Wanneer iemand meer as twee ure opdaag vir ‘n afspraak, noem hulle dit Afrika-tyd. Tog, agter jou, lê hulle op die toeter binne ‘n splitsekonde wanneer die robot verander van rooi na groen.

Grootoog lees ons die RSA nuus. In Accra dans niemand voor winkels en staatskantore in protes oor verhogings nie. Hulle dans wel in die strate wanneer sokkerdoele aangeteken word. Niemand breek bestaande skole af in opstand oor swak fasiliteite nie. Motorkapings is hier geen sprake van nie. Bandiete en myners gaan nie op stakings nie. Die President blameer nie die land se verswakte geldeenheid op die vorige regering nie. Niemand brand hier die nuut geboude gratis goeverment huise af nie.

Als is ook nie perfek nie. Slakdiens, goor Wifi konneksies, swak selfoon verbindings, konstante kragonderbrekings en verkeersknope laat jou voel jys terug in RSA. As jy effe onseker is van jouself sal jy gou leer waarvan jy nié hou nie. Troepe leer gou om so in die middel van die bondel te hardloop. Jy vermy oogkontak in publiek, of stel jouself bloot aan ongevraagde aandag. Sakkiepakkers vra sommer reguit of jy met hulle kan trou – al staan jy met jou kind op die heup en trouring wat skitter aan die hand. Niemand poets en diens niks hier nie – als roes, breek en val uitmekaar.

‘n Mens sal Accra se aardighede mis. Vra enige troepie, al het hulle die weermag hóé gehaat, gesels hulle met heimweë oor “die goeie ou dae”.