Tag Archives: Expat

Krismis Kersies in Rum…

 

 

So is dit mos – as jy siekerig of mislik of nostalgies voel, verlang jy na jou Ma se huis. Kerstyd in Akkra is soos sonbrandvelle aftrek, seer maar ook lekker. Alles oor Kersvees voel uit plek uit, omgedop en verkeerd.

 

So stap jy ewe vrolik die eerste Oktober in die winkelsentrum in, en daar staan ‘n man op ‘n lendelam trapleer en hang Kersfeesdekorasies op. Jy voel hoe jou hart kommapunt; ‘n ketting trek ‘n beklemming om jou binnegoeters. Dit kan mos nie wees nie, het die jaar reeds so vêr met jou weggehol, maar dan onthou jy dis nou eers vroeg Oktober.

 

In Akkra is daar baie goete wat jou laat kopskud. Als hierlangs kom wat aweregs voor, en ons wonder of die mense om ons se bont varkies nog op hok is. Miskien is hulle net kinderlik erg opgewonde oor die hele Krismis ding, of is dit dat hulle effe langer vat om op te warm oor ‘n gebeurtenis en meer tyd nodig het. In Ghana is dit ‘n GROOT ding om jou Christenskap in die publiek ten toon te stel. Van reuse plakkers op jou mouter tot dik goue kettings en swaar kruise om die nek, T-hemde met reguit boodskappe in swart dik letters en Krismis dekorasies in jou winkel, jou mouter en op jou werkstafel en in en om jou huis.

 

Die uurglas is veronderstel om nóg ‘n hele twee maande uit te loop voordat Bony-M se plastiek musiek ‘Kersfees’ in die winkelsentrums uitbasuin. In die druk verkeer is dit straatverkopers wat verlepte plastiek opblaas Krismisvaders smous. Daar’s klokkies wat klingel op Rudolf die fluweel-takbok se neus, stringe bont kersliggies en sneeuspuit in ‘n albaster-blik is als op offer. Hierdie jaar, is die dogtertjie kopbande met blinkertjie Engeltjies wat soos antennae rondswaai oor jou kop, ‘n groot verkoper.

 

Ek sit heimlik en wonder hoe hulle die Kersboodskap aan die kindertjies glo-waardig maak? Dis plak warm in hierdie tropiese land; sneeu is net ietsie wat mens hierlangs op ‘n swak tv-beeld sien. Nog nooit het ek ‘n enkele skoorsteen in ‘n huis bespeur nie – waar moet Kersvader inglip om geskenke te kom afgee? Verlede jaar het ‘n Hotelgroep ‘n Kersvader-man kompleet met witbaard en ‘n reuse sak lekkergoed gestuur om die kindertjies by die swembad te verras. Dit was pandemodium soos daai kindertjies weggehol het, in die swemwater gespring het, histeries aan die gil gegaan het. Bestuur het gou die booswig verwyder en vir die res van die dag omverskoning gevra op die publieke uitsaai stelsel, en verskrikte verlore kinders en ouers met mekaar herenig.

 

Nou as jy as expat jouself in Akkra bevind oor Kerstyd het jy drie opsies. Die gewildste en voorkeur opsie is om ten duurste huistoe te vlieg en tussen jou eie mense iewers in die Kalahari, sonder sneeu en sonder koorsteen Krismis te vier langs ‘n koolstoof met warm melktert en rum-versuipte-kersies. “en koue bier” sê my Vrystaat-man hier van die kantlyn af.

 

Opsie nommer twee is minder gewild maar ‘n gemoedelike kuier waarheen almal uitsien en honderde fotos oor bakkiesboek heen gestuur word. Almal is nie beskore om verlof te neem in die blinkertjie seisoen nie. Iemand moet ‘n wakker oog hou op die geldkas, die olieboor, die voorraad op die winkelrakke; en daai makkers staan saam en vier Krismis in styl. Al die Springbok ondersteuners kom bymekaar en vier fees. Jy word gevra om ‘n kosding by te dra, iets soos aartappelslaai, gebaktekool weggesteek onder smeltkaas, reuse bak winkelroomys of melktert vir twintig uitgehongerde Springbok ondersteuners. Webers word aangery en skaapboude word gebak. Geskenke word met ‘n speletjie om die tafel aangegee en uitgedeel. Krismisvader kom aangery op ‘n 4×4 motorfiets en deel Kersgeskenke aan die kinders uit. Daar word geswem en gekuier en fees gevier; almal gemoedelik saam.

 

Opsie nommer drie is vir die oningeligtes, wat nuut in die land kom werk het, wat te suinig is om hulle gemoedelikheid te deel, wat soos ‘n rooiby wag om iemand te steek…hulle sit by die huis en versuip hulle self soos kersies-in-rum.

 

As jy iewers in Januarie uitgespaar is, en weer arriveer in Akkra, dan kan jy jou begewe in die Kersfees gemoedelikheid tot diep in Maartmaand wanneer die blink Kerstooisels eers verwyder word. Vrinne wat jou lanklaas gesien het vertel van sonbrand en brandvelle wat afgetrek moes word.

 

As jou kollegas van Ghana jou eers weer in laat Februarie sien, groet hulle jou vrolik “Merry Krismis” and “A prosperous New Year”!

Stokstyf…

Om ‘n expat te wees in enige ander land as jou geboorteland klink misterieus, en dramaties eksoties vir my familie en vriende. Vir die een of ander rede het hulle hierdie verwronge idee dat ek vliegtuie nader wink soos taxi’s, en vlinderagtig gaat net waar en wanneer my gemoedsbevlieging my neem? Miskien omdat ons nooit ooit met ’n ander vorm van reis tuis aanland nie? Daar is min wat ons hier in Akkra in gemeen het met die leefwyse in Windhoek. My hartklop verloor sommer ritme wanneer ek besef hoeveel ons uitmis op goete soos Kermis, vleisfees, filmteaters, boeremarkte, kunstefeeste, straatoptogte, bierfeeste, reënruik, rugby en krieket ondersteun langs die veld en sterre tel vanaf die stoep.

 

Nou in Desember-vakansie snuffel Lena en ek, in dieselfde supermark, vir sonbrandroom. “Haai sjoe” koer Lena, “jy’s my mees exotic-maaitjie wat ek ken.” Slaat my met ‘n nat vis, stokstyf! My Vrystaat-man bloos hom roos-rooi as ek hom vertel sy vrou is ‘eksoties’ gereken. Lena en ek het in die laaste ses jaar een keer kontak gehad; toe sy ‘n teks gestuur het om haar seun se skoolkermis kaartjies wou smous. Daai einste seun gaan nou graad vang, as die Universiteit nog nie afgebrand is nie. Ek besef almal van my vriende het aanbeweeg, verjaardae en Kersfees gevier en gebraai en kinders groot gemaak en kontak verloor met ons. Vriendskappe se hande – het vashou verloor. Uit die oog en uit die hart. Iewers lê ‘n groot verlies waarmee ek moet somme maak.

 

Geen mens kom na Akkra vir ‘n jollietyd of vakansie nie. Jy’s hier want daar is nie werk in RSA vir jou nie, of jy beskik oor ‘n talent wat hier te kort skiet. Al daai bloedjong ronde Amerikaners met hulle loop-kieries, wat bulder soos oumense met gehoor probleme –kom om hulle ‘African roots’ te soek. Dit tel nie vir toerisme in Akkra nie. Dis net domgeit, hulle word behendig verlig van hulle dik dollar rolle, elke keer as hulle driekeer meer betaal sonder om te kibbel oor pryse. Mens bly nuwe gesinne ontmoet en gou kuier almal oor en weer. Die enigste konstant hier langs is verandering. Ons het nou opgehou tel hoeveel keer ons vriende moes groet wanneer ‘n kontrak klaarmaak, en hulle na ‘n ander land verhuis.

Screenshot 2016-03-07 23.05.30

Ek maak dit nie ‘n gewoonte om met Karma te lol nie, maar Akkra het so bekruip manier om jou wieletjies af te blaas. Vanoggend is ek is so boos ek kan ‘n krokodil oopbek soen! My Vrystaat-seun se nuwe spierwit hemp is nou vaal grys, met ‘n tint van kots-groen. Onse Kombuis-feëtjie wys my trots sy het onthou om die kraag en voorarms met ‘n blik stysel by te kom. Dis juis hoe sy die geen-stryk hemp se kreukels permanent stokstyf gekry het. Hier is nie ‘n Trappers Trading of Cape Union winkel waar ek sy splinternuwe hemp kan vervang nie. Ek byt my onderlip tot ek bloed proe. Enige iets om die trane te keer. Laat aand vra Vrystaat-lief of dit trane van hartseer of woede was. Ek onthou nie nou nie; deesdae is dit meer gereeld dat ek bars om groot emosie wat my oorweldig, terug te hou van vreemdes.

 

Ouma Henna se wyse woorde steek laatnag iewers in die newels vas. Mens mog nooit iemand ignoreer wat jou lief het, vir jou omgee of na jou verlang nie. Eendag skrik jy wakker en besef jy het jou hele Maan verloor terwyl jy tyd gemors het om sterre te tel.  Maar tel iemand jou ster?  Dit voel al hoe meer soos igroneer…

 

Slaap is my nie beskore nie. Ek lê stokstyf en tel my seëninge op die koue badkamervloer. Dis die koelste deel van die huis want vanaand is die krag weer af. Dis donker Afrika, misterieus – niemand het voorsiening gemaak vir diesel vir die kragopwekker nie. Eksoties…

Mangat se inval

Demmit-polisterien is belangrike goeters!

Hier in Ghana is my man soos elke ander ou wat werk toe gaan, druk besig. Hy is in vergaderings en gedurig weg met aller belangrike sakereise na vreemde plekke. ‘n Blink nuwerwetse streeppak Mr. Juppie besoek Akkra. By ‘n besigheidsete vertel hy hoe erg besig is hy en sy dokters vroutjie. Uit so misterieuse hoogte vra my met ‘n mondvol slaaiblare, wat doen ek heeldag? Dis maar min dat ek sonder woorde uitgevang word – maar daar sit ek met ‘n bek vol tanne. Sprakeloos. In een vraag is ek geweeg en te lig gevind. Praat van binnegoed uitpluk in ‘n arena. – daar bloed ek dood nog voordat ek die man kan antwoord; bestel hy nog ‘n koue waterbotteltjie en verander die geselskaplyn.

Bloed ek dood in die arena

Bloed ek dood in die arena

In die strokiesprente sien jy gereeld ‘n mannetjie in ‘n oop mangat inval. Ooit gewonder wat hulle inval? Nee, maar ek weet nou hoe daai mannetjie voel. Mangat-mannetjie voel soos daai polistereen snippers van delikate verpakking of die wit verpakking van ‘n Ma-se-grootte plat TV-skerm. Heeltyd doen jy jou ding waarvoor jy so delikaat met die hand geskape is. Demmit – polistereen is baie belangrike goeters! Manlief se wêreld versplinter nie. Kinders word geskool. Die huisgesin verhonger nie, almal se sosiale kalenders word in ag geneem en die lewe kap aan sonder ‘n hik. Dan vra vreemdeling jou of jy die waarde van ‘n stoffie beskik! Dis wanneer iemand die polistereen verpakking uit die boks uitpluk en sommer net so weggooi. Al wat bly staan en raakgesien word is die indrukwekkende plat fênsie TV skerm. Miskien is polistereen maar so lig innie broek. So waardeloos…

Polisterien

Polisterien – Is dit regtis so waardeloos?

Laat nag lê ek in my bed en omdop. Manlief weet nie watter sweisdraad om uit toets nie want Mammie is opgewerk met die hele ganse wêreld. Slaap is my nie gegun nie, ek droom van polistereen snippers wat dryf in Akkra se wateroorstromings. Dae lank loop my kop stadige dikwiel draaie innie sand met my. My man is met min woorde en baie wysheid geseën; hy dra tjoklits en goeie wyn aan. Had ek maar ‘n ander keuse – het ek beslis gewerk. Mense lieg nie as hulle reken die lewe is onregverdig nie. Om my is daar onderwyseresse, ‘n regsgeleerde, ‘n akte sekretaresse, ‘n projek bestuurder, ‘n labratorium tegnikus en hulle almal is ekspat-manlief se plus een. Werkspermitte vir ekspats is so skaars soos hoendertanne. Akkra se immigrasie deel net een per gesin uit. As ek die ding in woorde moet vasvang: is ek huidiglik maar net nog ‘n oulike Akkra-huisvrou met ‘n besige kalender en ‘n swartbeld in inkopie- en uitsnuffeltalent. Haha in woorde klink dit so wha-wha-woom! Ouma sou sê: “fênsie”.

Fênsie huisvrou

Fênsie huisvrou…

Intussen leun ons op vriendinne – met tennis- en kaartspel, koffiedrink en naaldwerkklasse. Ons snuffel vir winskopies en goeie kaas, vars groente en sappige vleissnitte. Poep en betaal is die ou “wet van Transvaal”. Maar verbeel jou ‘n skolerugbyspan vat ‘n Springbokspan aan, onregverdig né, wel, dis hoe inkopies hier in Akkra vergelyk met opsies in RSA. Mens moet netwerk en winskopies najaag. Naweke word daar oor en weer gebraai en potjies opgekook. Ons karring aan met gewone elke-dag se dinge. Feestelikheid is ‘n ding eie aan onse mense, selfs in Ghana soek ons net rede vir samesyn.

In poeierblou, streep en lint het ‘n hele bondel van ons saamgekom vir ‘n ooievaarstee. Vrouens het ge-ooh en ge-aah oor die mooie kleertjies en babastreepsokkies . Daar is nie veel verskil tussen hier en tuis se huisvrouens nie.

Hierdie week hoor ek Mr. Juppie is tuis van sy Akkra besoek, terug in Johannesburg, weer veilig en knus. Sy dokters-vroutjie is swanger met ‘n tweeling. Hy is ‘n reuse bevordering aangebied, in Nairobi, Kenya. Karma slaan soos ‘n blinde sambok. Nou gaan hy sommer eerstehands uitvind wat is die waarde van liggewig-polistereen.

Karma

Karma – jou gedienstige hond…

Ketel se fluit

Die ketel se sing…

Die talente ding pla my. Om my is daar damesgroepe wat Ghanalap versnipper met rolsnyers en weer behendig in patrone aanmekaar werk vir laslaphandsakke. Ek staar oopbêk – te mooi vir woorde. Ander ontmoet voormiddae, tel, plan, ryg en toor die allermooiste Ghanakralewerk aanmekaar. Nog ‘n groep is besig om ‘n kookboek aanmekaar te spoeg en plak. Sê-nou net ek is veronderstel om hierdie wa-wa-woom talent te laat blom – en ek sit en broei ‘n dooi-eier se talent uit?

Sien die ding dat expat-vrouens hier in Wes Afrika se kant nie kan werk nie, frustreer die blou wax uit my uit. Dis reeds so groot vergunning dat een werkspermit vir manlief uitgereik is, dis so dat ‘n tweede werkspermit vir Mammie letterlik die kossies uit ‘n arme lokale mensie se mond sal pluk. Onse vrou-liefies is die outydse plus een. Saamgenooi om manlief se pad na waansinnigheid se spoed te breek, want ons gaan eerste daar uitkom! Nou slaan ons maar onse hande aan lappies en kralewerk en kookkuns.

Nou hoe dan as jy ‘n ernstige gekwalifiseerde trauma verpleegsuster-, of remidieërende skooljuffrou met sakke vol talente en geleerdheid is? As mens nou die reëls wou breek en jou dienste aanbied – selfs sonder vergoeding kan jy woeps-waps in warm water beland. Jy word summier aangekla, gearresteer, verskree, in ‘n klein kamertjie toegesluit totdat jou man om jou vryheid kom onderhandel met verskonings en mooipraatjies en daai krom-goed wat regmaak dit wat stom is. Ten spyte daarvan, word die man se werkspermit gekanselleer en ‘n kort briefie van immigrasie laat weet jou; julle moet die land verlaat binne twee-en-sewentig-uur.

Mens vra maar rond, oor hoe gemaak want ydele hande is die Duiwel se kopkussing. Dit help om te luister met oop ore na goeie advies. As Stinatjie en Magriet nou mooi rondkyk sal hulle besef al die vrouens sit en roei dieselfde bootjie.

Hier is waar die drie soorte Eva’s van mekaar geskei word. Die eerste soort het gewoonlik ‘n naam soos “Mari-zelle” wat in RSA iewers in ‘n Kloof, op ‘n Rif of in ‘n Vallei gewoon het. Hulle vereenselwig hulle-se-soort nooit met dit wat hulle in Akkra teëkom nie. Hoe weet jy hulle ry ‘n Mercedes terug by die huis? Hulle vertel jou. Hulle praat onophoudelik van hulle beplande tuisbesoek, en verveel jou met straaltjies van hulle mees onlangse golf-landgoed-vakansie. Die ‘Mari-zelle”-soort bly eersteklas-vlug-besoekers wat nooit inpas nie, en heeltyd die dae en ure aftel wanneer hulle kan wegfladder en stink bloukaas op tannestokkies kan afsuig.

Die tweede soort is besige bytjies wat weet waar die nuutste restaurant in Akkra oopmaak, hulle word gesien by talle funksies in moderne skemerkelk-rokkies en wip kapsels. Hulle het uitspreekbare name, ougat sportiewe kinders, reis binne Ghana se landsgrense na eksotiese strande en fotografeer skilpaaie se nagterlike eierlê sessies. Hulle gryp die kultuur uitruil-ding aan die keel beet, en leer die kombuisfeëtjie om Bobotie en Boerewors te bemeester.

Die derde soort het name soos “Harmonie” of “Duifie” en vir haar sien jy net een keer. Dis genoeg om vir altyd ‘n gebreekte spieëltjie-prent vas te lê. “Duifie” is laas gesien toe hulle by die kultuur-aand ‘n tromvertoning aangebied het, sy was derde van links met die grootste trom tussen haar groottone en knieë. Harmonie-hulle tip te veel na die lokale kant, hulle assimileer en eet lokale brandbêk-kos, rol hulle hare in vlegsel-stringe en dra dieselfde klere as laas week. Immigrasie soek nie na hulle nie, Duifie-hulle praat lankal ‘n lokale dialek en immigrasie is skrikkerig vir hulle.

Nou waar pas ek en my talente in? Onthou, ‘n ketel is meestal tot by sy nek in warm kookwater, tog sing die ketel altyd! Oor ons Mu’sadi-Benz innie oprit swyg ek, ek parradeer my skemerkelkie rokkie elke kans wat ek kry, en bekyk die tromvertoning van annerkant die draad…

Nightlife Amsterdam

Daars twee soorte “bitter balle”…

Oplaas is ek en my gesin op vakansie. Kyk Boeta, vir aerie-ry ĺn en óm Afrika gaat jy hóés; so vir dieselfde geldjie in die hand naar huis; fladder ons in grênd styl na Europa! Ná die visa ouens eers góéd met ‘n mens gemors het – moet jy beslis hare op jou tanne hê om die lughawe se sekeuriteit te vergewe vir hulle gevroetel en gesnuffel.

Eerste Stop; Amsterdam. Die sakkerollers is amper weg met my horlosie dáárom klou ek verbete aan my handsak want almal stamp en stoot moedswillig aan jou. Hierso loop almal óf oopbek óf kwylbek, maar almal stáár. My agtienjarige seun het ‘n permanente glimlag op sy bakkies deur die klipstegies van Amsterdam. Hy reken hys beslis in die destydse “Para-dys” (of Parra-wys) want die Eva’s het hoeka so min kleertjies aan.

My man word brom-brom saamgesleep op Boot-toere op en om die kanale. Kastele en Windmeule en Museums, als word ingepas. So belewe ons beide argitektuur en kultuur. Ons ‘Oeh-en Aha’ so knikkend vir die gidse se babbel oor gewels en boustene en steun pilare onder die watervlak. Die een na die ander oudgeid word uitgewys – ‘n huis vanuit 1485! Nog geboue oor die eeue – 16e en 17e eeu en so gaan sy aan. Als is weer perfek gerestoureer. Dit sit my aan die wonder oor wat gaan staan in Afrika vanuit dieselfde tydperk. Daar in Ghana is ‘n paar Forte en Slawe Kastele, maar als is effe muf en vervalle. Daars géén vergelyk tussen onse toerisme in Ghana en die Euro’s wat flink hier in Amsterdam inrol nie. Ek kan net indink dat die Europeers ‘n langplan gehad het. Die grondherwinning proses het reeds in die 17e eeu beginner en hulle bly net aankom met nuwe planne. Daai windkragwaaiers , elektriese motors en fietse is darem erg groen. In watter eeu sal ons óóĺt opvang?

Ek gooi my ge-oefende-wit-oogrol en sidder om te dink presies wát van Ou-Johannesburg oor is vandag. Gaan kyk bietjie in Yeoville die eens spog Hotelle wat vervalle en half afgebreek bewoon word deur plakkers. Als wat eens spiekeries was – sal nog tot op die grond afgebrand word vóórdat iemand van die museum-komissie vanaf die soustrein se diepe slaap wakker skud.

Goed goed – genoeg bitterbal-stories. Daars ook ‘n ander soort wat mens kan éét. Ons leer so ietsie merkwaardig hierso – werk hard en neem elke dag tyd vir jouself én/óf jou vriende en “borrel”. Dít is wanneer julle iewers in die buitelug sit en gesellig wees en lag en kuier…met of sonder sjampanje, dan “borrel” jy. Dáár en dan val ons ĺn met die briljante idee. Daar word elke dan en wan gesit en “bitter balletjies” geëet, of appettert of stroop-wafeltjies- ons “borrel”. Ons bevind onsself in groen parke met elke soort geur en kleur mens. Whoww dars gratis musiek opvoerings, mense op rolskaatse, in skrapse Yoga-broekies, hone van elke sort en daars vrede. Ons ‘borrel’ met wyn in die hand en botter-broodjies in die anderhand.

Ek moet hierde Kaaskoppe bés gee. Ai-ja-jai hulle wéét van hard werk en plesierig wees. Nou-ja voort na Parys en gaan kyk wat ek dáár kan leer…

Die kleur van vraag en aanbod is GEEL…

Verlede week, vroeg oggend- stap my kombuisfeëtjie moedeloos die kombuis in. Die taxi ouens het haar amper dubbel gevra vir haar pendelrit want die héle Ghana het oornag opgedroog. Die “go-go-juice” bedoelende brandstof is skielik nie beskikbaar nie. By die inkopie sentrum is dit duidelik – die klomp op straat het reeds verder gedink en ‘n geldmaakfoefie bedink. Sodra dit voorkom of jy parkeer kom hol die ouens geelkannetjie-in-die-hand na jou mouter toe. Hulle béste prys wissel van so R49 na R110 per liter. In RSA staan die venster verkopers net lui-lui rond. Hierso is hulle ywerig en rats tussen die lang stadige verkeer soos miertjies tussen die mouters deur. Jy kan jou huisinkopies oppad huistoe so vanuit die moutervenster doen. In die stadige verkeer hol die ouens op en af en bied jou elke moontlike slenter so in die ry-stop, aan.

Nou, as expat, het jy twéé opsies; laat die drywer in die tou staan en sy petrolkoopbeurt afwag, óf koop op straat van die swartmark. As jy die laasgenoemde wenner idee oorweeg, wéét maar iewers het ‘n slim Piet die ou kannetjie opgetop met kraanwater of seewater.

‘n Leë geel olie plastiekhouer is gewoonlik so ietsie wat die mense van Ghana iewers onder die kombuistafel wegsteek. Oor die algemeen stoor hulle water daarin en menigte kombuis bekgevegte het al ontstaan as iemand waag die ding wegdra of verkwansel aan ‘n plastiekkoper op straat. In die volksmond noem hulle dit “gallons”. Geel houers is slimkoop, van oliekoop in twintig liters nét voor Krismis wanneer olie so skaars is soos hoendertande.

Geel houers is ‘n teken dat een of ander oorbetaalde politieke vark aangejaag het. In President John Agyekum se tyd was Ghana waterloos en is kosbare water daarin gestoor. Gedurende President Kufour se tyd was daar ‘n tekort aan olie en rys, en nou met President Mahama is Ghana sonder brandstof. Smaak my elke President moet verkiesingstyd sy vlaggies en t-hempies hou en eerder “gallons” uitdeel.

Ons brandstof se pryse, anders as in RSA word nie gereguleer deur die staat nie. Elke handelaar kan self sy prys vasmaak soos hy wil. Drywers en taxi ouens twiet en sms mekaar waar, wie die beste prys aanbied. My drywer is heeltyd op die foon. Hy hou sy ore oop en network met sy kollegas. Ons Mammies wat weekliks teedrink, kinders op-en-aflaai, en nodige inkopies doen reël saamry geleenthede en gee inkopielysies aan vir mekaar.

Die verkeer is meer gek as gewoonlik met mouters wat orals van droogte so in die ry vrek. Hierso word ‘n mouter nié uit die pad getrek wanneer jy gaat staan nie – almal wip so koes-koes om die wrak.

By die brandstofstasies is die situasie naby aan keel-afsny. Daar is drywers wat vir twee dae in hulle mouters oornag in die wagtou wat kronkel al om die vulstasies. Een ry is vir motoriste – en ‘n ander tou is vir klein swartmark handelaars wat so sit-sit op hulle geel plastiek dromme wag. As die petroljoggies nie soos wafferse kapokhaantjies mekaar aansê nie – dan is dit die humeure van die arme sotte in die kronkel wagtou wat meëgee. Party handelaars verkoop nét 20 liter per klient, maar dan sit daar nog drie insittendes, elkeen met ‘n twintig-liter geel plastiek oliekan, op die skoot!

Die koerante is vol aaklige berigte van brandstof ongelukke wat met vlamme en mense te make het. Nog berigte lui van petroljoggies wat brandstof skelmpies sypel en wegsteek vir eie gewin in beter swartmark pryse. Politiek se ape gooi mekaar in die koerante met modder en Ministeries laat weet die plastiek kanne is onveilig. Die President vra op die nuuslesing vir gedult en kalmte… Smaak my dit gaat nog baie erger word voordat dit beter sal word.

Lees hierso wat die gowerment seg van die brandstof situasie: http://www.theafricareport.com/West-Africa/fuel-shortage-hits-ghanas-capital-city.html

farmers tomatoes

African Traditions are all Different

Ghana is a country with more than a thousand Chiefs, Princes, Princesses, Kings and Queens. They are traditional African Royalty; adorned with beautiful clothing and jewellery. Nothing else can leave you in genuine awe like attending an authentic royal wedding or burial. That is when you realise African traditions are as old as the mountains themselves.

In Accra you meet expats from all over the world, as they all try and find their own spot in the sun. Holding onto your own traditions can be difficult when nobody celebrates your countries’ National Holidays. Celebrating in traditional clothes while eating traditional food dishes is trickier. So we are left to celebrate local traditional days.

Farmers Day is an upcoming National Holiday in which farmers that excel in Ghana are recognised on a National scale. The day is celebrated close to Ghana’s late president’s Kwame Nkruma’s Birthday, and celebrated on the first weekend of December.

Imagine lots of grandiose speeches, colourful dancing and lavish traditional food dishes being served. This year the theme is “Grow more food”. As you can imagine, the party each and every year is bigger and better than the previous year. As it is done every year, many companies and banks have donated cars, cash, farming implements and various equipment to the government to be used as prizes for various positions. There are numerous categories, cocoa, foodstuff, animal breeding and poultry. An overall best farmer is then chosen from each category. The national best farmer is awarded with a car, cash cheque, farming equipment and even a four bedroom house.

Some traditions are upheld in the way people do things. The way they marry, the way they bury, and the way they do business. I am not sure that we will ever eradicate the corruption system in Africa. Each person knows that politicians all over enrich themselves and assist each other in covering up their pilfering. Certain African traditions will be upheld forever.

Read here about Farmers Day.. http://www.myjoyonline.com/news/2014/October-27th/accra-brewery-donates-towards-2014-national-farmers-day.php

Watch here the talented Barbara van Rijn’s short film in Cashew nut farming in Ghana: https://www.youtube.com/watch?v=mL5PkeBjqPQ&list=UUUQNXwF5N6eJgi401Cf9FAg

Accra City Centre

As jou kompas se punt skuif.

 ‘n Mede Suid-Afrikaner vertel my, hulle is nou na twee jaar, kláár met kontrakwerk in Afrika – vir áltyd. In enkele dae, vertrek hulle na die Ooste. Volgens haar sal sy níks van Accra mis nie. Ek gooi my geoefende oogrol. Sy besef nog nie hóé Accra aan jou grille skuur nie. Elke plek wat ons “huis” noem, – hoe tydelik ookal, trek ‘n hartsnaar. Vra enige Expat, kontrakwerk is soos diensplig doen. Hulle woon noodgedwonge in vreemde plekke vir ‘n bepaalde tyd. Jy is daar om iets gedoen te kry, die plek en mense om jou is wat jy self daarvan maak. Almal beleef en ervaar dieselfde plek in dieselfde tyd anders.

Net soos die weermag het Accra jou ten minse tweekeer in trane. Die dag as jy hier aanland, en die dag wanneer jy weer weggaan. Jy leer nuwe vaardighede soos om eiers in water te dompel om die vrottes en vars eiers te skei. Jy woon vir ‘n bepaale tyd in ‘n plek wat jy nie noodwendig van hou of veel keuse het nie. Jou tuisbesoeke is min – en vlugte huistoe is soos “op pas gaan.” Grootoog vertel jy vir familie en vriende hoe rof die lewe in Accra is. Niemand in RSA glo jou nie – hulle maak grappies oor die Oskar-saak en inbrake en motorkapings. Met die terugkomslag is jou bagasie volgestop met Ma se beskuit en nat biltong.

Mense móét maar net aanpas in Accra. Na ‘n paar maande ruik of sien ons nie meer die oop rioolslote nie. Vrot eiers wat pas gekoop is word normaal. Skoonmakers wat rustig slaap op marmerblaaie van publieke badkamers word normaal. Ruik aan vleis voordat jy dit koop word normaal. Omdop van kaas in die winkel en soek na mufgroeisels word normaal. Miet in “vars” meel uit die winkel word normaal. Rondry na vyf of ses plekke vir vier items op jou inkopielys word normaal. Wanneer iemand meer as twee ure opdaag vir ‘n afspraak, noem hulle dit Afrika-tyd. Tog, agter jou, lê hulle op die toeter binne ‘n splitsekonde wanneer die robot verander van rooi na groen.

Grootoog lees ons die RSA nuus. In Accra dans niemand voor winkels en staatskantore in protes oor verhogings nie. Hulle dans wel in die strate wanneer sokkerdoele aangeteken word. Niemand breek bestaande skole af in opstand oor swak fasiliteite nie. Motorkapings is hier geen sprake van nie. Bandiete en myners gaan nie op stakings nie. Die President blameer nie die land se verswakte geldeenheid op die vorige regering nie. Niemand brand hier die nuut geboude gratis goeverment huise af nie.

Als is ook nie perfek nie. Slakdiens, goor Wifi konneksies, swak selfoon verbindings, konstante kragonderbrekings en verkeersknope laat jou voel jys terug in RSA. As jy effe onseker is van jouself sal jy gou leer waarvan jy nié hou nie. Troepe leer gou om so in die middel van die bondel te hardloop. Jy vermy oogkontak in publiek, of stel jouself bloot aan ongevraagde aandag. Sakkiepakkers vra sommer reguit of jy met hulle kan trou – al staan jy met jou kind op die heup en trouring wat skitter aan die hand. Niemand poets en diens niks hier nie – als roes, breek en val uitmekaar.

‘n Mens sal Accra se aardighede mis. Vra enige troepie, al het hulle die weermag hóé gehaat, gesels hulle met heimweë oor “die goeie ou dae”.

Some are born Nomads

Coping as an expat in a strange country is sometimes more difficult than it sounds.  Just as newly weds need some time to adjust in a new marriage, the same applies to you and a different country.

Should you be in a high demanding job that requires you operate at full speed as soon as you hit the ground, your spouse often feel overwhelmed and lonely. In Europe, USA and America its easier to work as a spouse, but in Africa you are often not allowed to work as an accompanying spouse.

Settling into a new house or apartment, in a new office, driving on the wrong side of the road, in a new car, working with new colleagues, with a strange culture and sometimes stranger language can be quite daunting. It is definitely not for the faint hearted.

Keeping in touch with worried parents, forgetful friends and inquisitive Facebook acquaintances is cumbersome and requires some tact and time.

Finding other interests or keeping up with things you used to love in your home country can be a challenge. There is normally something to do weather it is taking up a sport like tennis, or learning a new skill such as speaking a another language – the secret is in reaching out. All too often I have seen people becoming grid-locked in a vicious triangle of work, house and home country visits. That is so sad as they never feel a sense of belonging, how temporary

If you are unsure of yourself, your own culture, or your origins, you just might be lost forever.  Having a partner to share experiences makes it easier. Then again your relationship can only go one of two ways. It can become stronger or explosive.  Kids could complicate matters more, especially for first time expats.  Some expats are lonely, hermit-like, some wrap themselves up in the new surrounding culture, some count the days to return home and some just take to it like fish to water. Pets are wonderful companions, always happy and non-judgemental.  Some expats fly their animals all over the world, some aquire pets in their new base country. There are always expat families happy to continue taking care of the animals once you leave.

Some expats are naturally born Nomads – forever enchanted by distant places. They travel often, and not necessary on home visits.  Others are offered insane expat packages with plenty of travel tickets and interesting expat benefits. Most learn from other expats and each new posting results in a better expat package. Many expats venture out once or twice, some make it a career path or life choice.

An old wise man once advised me to find just ONE thing that I really enjoy doing, and to keep doing it.

“You’ve gotta dance like there’s nobody watching,
Love like you’ll never be hurt,
Sing like there’s nobody listening,
And live like it’s heaven on earth.”

I have learned, that I definitely don’t always know what I want, but I am pretty sure now, of the things I don’t like.

Cotton Tree

Géén Kiekies nie….Sierra Leone

  Alhoewel ek die skriffel nou eers plaas, was hierdie besoek in April 2014. ‘n Paar maande voordat die Ebola ding ontplof het…

Wie sou nou kon raai – ons vlug na Freetown (Sierra Leone) is so te sê net Afrikaans. Vaal vellies, kortbroeke met die Ons-kán-kamp-K-way-blertsie op die baadjie en ‘n koue biertjie in die hand. Goud en diamante lê lank en warm in Sierra Leonne en wag op kontrak mynwerkers; almal Suid-Afrikaners- om uitgegrawe te word.

My Freetown na-lees-huiswerk laat my terleurgesteld. Met burgeroorlog vars in die geheue lees ek onopgedateerde webblaaie “Bly weg” daars die uitbreek van die Ebola virus, reis versekering dek jou skielik nie meer in die voorheen woeste area nie….blah-blah-blegh. Dis ‘n avontuur en ek wil eerstehands gaan kyk en beleef.

Ons land stamperig op Lundi, en koop elk ’n UDS20 kaartjie vir ‘n watertaxi na die Freetown. Hierdie ouens bondel en stoot en stamp al om jou. In gebreekte swaar Engels (Kreole) smous hulle vir jou lokale 4G-simkaarte en lugtyd in USD so deur die taxi venster aan. Tien minute later sit so twintig van ons ordelik in die piepklein watertaxi (motorboot) met bagasie tussen die knieë vasgeknyp en helder oranje reddingsbaadjies aan. Die man langs my bid onbeskaamd vir die volgende halfuur – vol beloftes om eendag te leer swem as hy dié dag oor diepsee gespaar bly.

Beide my oë val amper vanuit hulle kaste toe ons by die Radison Mommy Blue Hotel tuisgaan – dis pas oorgedoen deur ‘n Suid-Afrikaanse projekgroep, ėn van vyfster gehalte. Hulle het tien dae tevore deureoopgemaak; blink gepoets met vriendelike werkers wat elkeen kliphard groet en opreg verneem of ek lekker bly en iets benodig. http://www.radissonblu.com/hotel-freetown

Vroeg oggend is ek en ‘n kennis na die straatmark in die middel van die dorp. Verandering is die een konstante ding. Ons wip en stamp ongehinderd voort al om die nuwe padwerke. Geen haas maar baie geraas. Mense, bokke, skape, skape, motorfietse, hoenders en besoekers soos rooimiere elkeen oppdad iewers heen. Daar is ten minste 1.8 miljoen mense in die stad. Terwyl ons sit en asem ophou vir die stink bo-op ‘n brug; kyk ek hoe ‘n paar varke en speenvarkies baljaar in die modder en gemors van die stroomdrifsels onder die brug. Intussen luister ek grootoog na die advies van my gids – Géén Fotos van mense in die publiek nie. Géén fotos van enige iemand in uniforms nie. (Mercenaries) is nie kammera vriendelik nie. My hart sink in my skoene. Hoe gaan ek ooit vir iemand kan verduidelik hoe bont en ingegestop die geboue is? Orals is Katolieke Kerke – met stewige skerp-stekel sweiswerk heinings.

Die mark is vol Chinese gemorsies en bondels tweede handse ingevoerde Amerikaanse klere. Daar is geen inkopiesentrums hierso nie. Hierdie mense spandeer 60% van hulle inkomste op kos – vis, rys en plantain [groot groen piesangagtige-look-a-like wat soos aartappel voorberei word] is hulle stapelvoedsel. Minder as 20% van die bevolking het werk. In die middel van dis stad is ‘n kultuurboom: “The Cottontree”. ‘n paar slawe het in die jaar 1792 weggeloop en daar gaan kamp en bid. Vandag is dit omgespan en gedekodeer met drie plakaatfotos van vergete presidente en ‘n advertensies vir ‘n selfoongroep –verkeer stoot knap alom die kleinste moontlike sirkel. Heeldag speel oud en jonk sokker, op die strate en die strand. Orals om jou ruik jy uie en vis wat in straatstalletjies voorberei word. Hier is spierwit strande, groen palmbome en goue sonsondergange. Die see is gedurig sigbaar en hoorbaar, dis ‘n partytjie gevoel wat bly hang. In Freetown is geen kragtoevoer en kragopwekkers dreun dag in en uit, sewe dae ‘n week anders kon jy jouself verbeel dis die Caribbiese eilande.

Vroegaand gaan eet ons aanhuis by ‘n vriend. Ons gasheer het geen moeite onsien nie – hy wys my met groot aandoening die spitvark wat hy draairooster. Die heelvark word met bier “gedoop” dis vingerlekker met kraakvelle, rooiwyn en grappies kuier ons laataand op die stoep.

Na vier dae is ek gek na Freetown en sy kleurvolle mense, geurige kos maar dis te kort om als te beleef. Met die terugvliegslag is ek reeds besig om my volgende besoek te beplan. Niks op papier maar kiekies draai in my kop…