Tag Archives: hoender

Hoender op ‘n stok

Na ses jaar in Ghana, ontdek ek nog nuwe grille. Vergeet van kamele rondry en swem met dolfyne, nee, dis heeltemal te mak – kom ry ‘n krokodil en swaai sy stert rond! Adrenalienvrate kom hierlangs kuier om valskerm te sweef, rotswande uit te klouter en krokodille aan hul sterte rond te swaai.

Steve Irwin, die Australiese krokodilman, se reeks op Discovery, het almal effe versigtig op krokodille ingestel, maar menigte toeriste stroom hierheen vir hierdie unieke ervaring. In ‘n tradisionele vissersdorpie Paga kan jy vir omtrent vyftien Amerikaanse dollar eerstehands kennis maak met ‘n krokodil.

Screen Shot 2018-01-22 at 11.12.23

Die afdraai na Paga

Paga is ‘n piepklein Afrika stofdorpie geleë heel bo in die noorde van Ghana, naby die Burkina Faso-grens. Daar, in ‘n yslike modderige dam, swem die uitbundige kinders, was die vrouens wasgoed, en skep ander water vir kos en drinkwater. Die omtrent 110 krokodille leef in vrede met Paga se inwoners.

In 1953, nog lank voor Ghana’s Onafhanklikheid van die Britse Kolonieale regering onafhanklik geword het, is die dam uitgegrou deur ‘n wit man vir sy meisie.  Niemand weet presies hoe die krokodille daarin beland het nie. 

Afhangende met wie jy gesels, het die inwoners verskillende legendariese stories in volksmond.  Een storie is dat ‘n dorstige reisiger deur ‘n krokodil na die dam gelei is en uit dankbaarheid het die man die plek en krokodille as heilig verklaar. Die ander weergawe is dat hulle glo hierdie krokodille is die siele van hulle dorp se voorvaders, en daarom word die krokodille as heilig geag.  ‘n Ander storie is vertel van ‘n jagter wat deur ‘n leeu op die wal van die dam wasgekeer is. Hy pleit vir sy lewe en belowe die krokodil dat sy kinders na al die krokodille in die toekoms sal omsien, as die krokodil hom sou beskerm teen die leeu.

Die dam is heeltemal ingeslote met geen vars water wat invloei nie.  Sedert 1953 is die dam nog nooit weer onderhou of skoongemaak nie. Die veeboere in die omgewing jaag hulle diere daarheen om water te suip, en ongelukkig vreet dieselfde diere die riet en gras waarin die krokodille deur die dag in die koelligheid en skadu slaap en sonbak.

Eintlik is daar twee krokodil damme by Paga.  Die een is so 12 km vanaf die snelweg  vanaf Navranga en inwoners noem dit ‘Chief Pond’ en die meer bekende ene is die Zenga Krokodil dam, net 5 minute vanaf die grootpad na die Paga grens.  Ongelukkig is daar geen hotel of Airb&b waar toeriste kan oornag nie. Die pad is so te sê onbegaanbaar en die hitte is ondraaglik plak warm.

‘n Motorfietseienaar staan enkeldiep in die vlakwater en was sy motorfiets. Vra enige visser wat enkele meter van ‘n kolossale krokodil staan en ‘n vis vir sy aandete vang: Hulle is almal ‘vriende’!

Screen Shot 2018-01-22 at 12.04.32

Sommige toeriste swem in die dam met die krokodille

Die Ghanese inwoners van Paga glo hulle en die krokodille het oor die jare ‘n gemeenskaplike respek vir mekaar ontwikkel.

Screen Shot 2018-01-22 at 12.17.24

Die hoofgids en krokodilbewaarder vertel niemand mag die krokodille enige skade aandoen nie, hulle is blykbaar baie geliefd en het hoef niks te vrees van die mense in Paga nie.

Ek dink die krokodille weet watter kant hulle brood gebotter is. Hulle is lekker dik uitgevreet aan die vet hoenders wat die inwoners hulle daagliks voer. In die dam is daar lekker vis en groterige paddas, maar die krokodille verkies die hoenders. Daar is tien goed geleerde of redelike makkerige uitverkose krokodille wat vir die toeriste se vermaak op die droë damwal kom vreet.

Screen Shot 2018-01-22 at 11.13.07

Toeriste gaan sit wydsbeen op die krokodille se rugge.

Toeriste van Rusland, Denemarke, Spanje en Duitsland staan kameragereed nader. Die krokodille kom uit die water wanneer die gids op die waterrand staan en fluit. Die krokodilbewaarders knoop die pote van ‘n lewendige hoender aan ‘n langerige stok vas en met die eerste hoenderskril gee die krokodil twee ratse treë en raap die hoender met ‘n aktobatiese wip uit die lug

.Screen Shot 2018-01-22 at 11.11.33

Ek weet nie wie skree die hardste nie, die Deense meisie wat in afsku gril of die lewendige hoender wat halflyf vasgebyt is in die kake van die krokodil. Screen Shot 2018-01-22 at 12.18.10Dan nooi die gids die toeriste nader om kiekies te neem met ‘n krokodil.
Daar is heelparty van die makkerige krokodille wat rustig rondlê. Toeriste gaan sit wydsbeen op die krokodille se rugge naby sy agterpote en streel oor die ruwe vel en klop plathand op die krokodil se rug terwyl die videokammera rol en die kiekies klik.

Dan lig hulle die swaar stert op en waai dit deur die lug. Die krokodil lê doodluiters in die son en droom seker van sy volgende vet hoender op ‘n stok. Dis dan ook presies wat gebeur. Sodra die toeris die stertpunt vashou, gooi die gids ‘n hoender in die krokodil se rigting. Woerts – weg is die hoender, net ‘n paar vere en pootjies wat by daai kake uitsteek.

Ek weet die voer van lewendige hoenders klink wreed, maar die inwoners van Paga weet die hoenderdieët van die krokodille sorg dat die krokodille hulle kinders, bokke en donkies uitlos.
Die skouspel gaan aan – elke dag kom betaal en kliek die toeriste, en elke dag vreet die krokodille. Die kinders van Paga swem uitbundig in die dam en vissers en wasvroue is aan die gang, terwyl krokodille enkele meters van hulle af in die son lê en bak.

Die toeriste glimlag breed, maar die krokodille glimlag die breedste.

Advertisements

Houdini die Hoender

 

Klara lyk nie vanoggend baie vars met kringe om die oë en skouers wat effe verlep hang.  Ek vra versigtig uit oor die kind, hy’s gelukkig by die skool maar Houdini het weer sy aller beste gelewer.  Haar sewejarige is eers ná Aspoestertjietyd bed toe want die Houdini-hoender het in ‘n geut opgekruip, kop eerste, en verdrietig gelê en piep.  Al wat jy kon sien uitsteek was sy twee pienk pootjies en nat klossie verebondel.  Die geut is losgewikkel, geskud en gekap maar die piep geluide het na varkslag geskrou verhoog en moes gestaak word ter wille van die bure.  Haar kind wou nie bed toe totdat die vervlakste hoender gered is nie.  Jackson die Ghanese tuinier se besemstok poging het die nat vere bondel dieper laat verdwyn, maar die buurman se advies het die koek gevat. Hy reken druk die geut plat, dan kan hy in stilte verder slaap en môre eet almal geroosterde hoender!  Klara se man het einde laas op die dak geklouter, wou ‘n emmer water in die geut gooi en die hoender uitspoel, maar toe gee die geut meë. Klara was heelnag by die kliniek, haar man se gips om die enkel sal in ses weke moontlik verwyder word.

Sien Klara se hoender moleste het so paar maande terug begin.  Klara is oorspronkik vanaf London, sy besluit toe in Afrika moet jy ‘n paar hoenders kry as troeteldiere.  Waar sy vandaan kom is daar soveel wetgewings wat jou verhoed om hoenders aan te hou in ‘n stedelike gebied, dat sy nooit weer die kans sal kry nie.

Na ure se navorsing op ‘Pinterest’ besluit sy om eers ‘n hoenderhok te laat bou.   Sy het besluit op kwaliteit hout  – dit reën immers heeltyd en hout vrot sommer in een seisoen.  Na drie weke se hokbou gaan betaal sy en neem dit agt manne wat sukkel om daardie hok op ‘n bakkie te laai.  Ek het die fotos van haar ‘koep’ gesien; sit ‘n sinkdak op en ‘n jong Ghanese familie kan gemaklik daarin gaan woon!

Die drywer is die taak opgelê om twee troetel hoenders padlangs te gaan koop.  Binne die bestek van ‘n uur was hy terug met twee geveerde jong hoenders so ewe in ‘n plastiek inkopiesak- met die twee hoenderkoppies wat uitsteek!  Die swart hoender is Emily genoem en die een met ‘n blerts vaal in die kuif is Rosy gedoop.

Moenie die kuiken ‘n naam gee nie, anders sal hy nooit op jou bord beland nie!  Dit is loshande die beste hoender-advies wat ek nog ooit ontvang het. Maar hierdie was immers tiemand anders se roetel kuikens…

Die eerste was ook die laaste aand wat daardie twee kuikens naby daardie hok geslaap het.  Emily het opgegroei en ‘n astrante haan geword en moes weggegee word vanweë al daardie gekraaiery.  Rosy is ‘n kat in ‘n hoenderlyf; dié is intussen hernoem as Houdini want daardie hoendertjie is blitsvinnig en hol al om daai koep maar weier om binne-in te gaan.  Houdini slaap sommer in bome en in geute en as dit koel is buite, sommer bo-op die mouter se warm enjinkap. Houdini eet nie gekoopte hoenderkos nie, maar verkies om vlieë oor die agterstoep rond te jaag met so lang uitgestrekte nek, en skrop bedrewe nuwe saailinge uit die beddings.

Die hoender kolonie is intussen aangevul, met Henny-Penny so lekker vet hen wat elke dan en wan almal verras en ‘n enkele eier lê.  ‘n Nuwe geel hoender is weer Emily vernoem en  Emily-hoender is heimlik jaloers op Henny-Penny se eierlê vernuf. Sy boelie haar deur haar veerkop bles te pik elke kans wat sy kry.

Klara drink graag tee in die laat middag se sonnetjie op die agterstoep in hoor afstand waar haar seun binne-in die koep sit tussen sy hoenderkolonie.  Die nuwe Emily hoender hou hy kalm op sy skoot, en Henny-Penny oefen nog aan die eierlê ding.  Houdini inspekteer die swembad se wateruitlaatgat.  Daar’s vanmiddag vrede op die werf en haar seun begeer geen ander dier as sy Afrika hoenderkolonie nie.  Sy verluister haar terwyl haar seun sy hoenders maan om nie in geute op te kruip nie, en nooit ooit per ongeluk oor die buurman se heining te vlieg nie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oop-oog en spoegbek

Tradisie is iets wat soveel jonngelinge deesdae vanaf wegskroom. Hulle is net te besig om  uit te staan en koelgat voor te kom.  Miskien het al daardie vakansietye by my Ouma my anders gesnaar.   Ons het elke oggend elf-uur deur Warmbad se strate gestap en Ouma het van winkel na winkel gestap. Dan het sy geselsies aangeknoop en teegedrink by almal. As kind het tyd dan gaan stilstaan.  Kalm en gedweë het ek net myself iewers op ‘n trappie tuisgemaak en die wêreld bekyk.  Dit was die tyd waarin kinders gesien en nie gehoor was nie. Vandag – snoep ek gereeld fotos van oumense op straat wat handevashou, oefen of elegant aantrek of saamkuier.

In Akkra het die Suid-Afrikaanse Dames ‘n baie spesiale tradisie wat reeds vir ses jaar die rondte doen. Jaarliks haal die tannies van hulle fyn breekgoedjies en fynste linne tussen die motbolletjies uit en poets die silver tee-vurkies blink.  Die eerste week in Oktober is dit weer tyd vir die jaarlikse  SA Dames Hoog Tee.  Dis nie sommer só tee nie, daar word tema’s uitgedink, opgedollie, kaartjies verkoop en die klomp expat vrouens val oor hulle voete om kaartjies te bekom.

Hilda het vir 5 jaar, met skooljuffrou se presisie die spulletjie seepglad behartig, maar hulle het nou gaan aftreë en sit iewers op ‘n skadu stoep in Paarl. Mense, my senuwees is nerf-af want hierdie jaar is dit ek in die oliepot want ekke, slaat my hand aan die reëlings.  Hilda het die merk aan die kerfstok hoog gekap – ons sal moet fyntrap om kersvas te hou.

Ons 130 kaartjies is binne vier dae uitverkoop.  Die teetafels is beperk tot die grootte van die saal en beskikbare parkeerplek.  Hierdie jaar se gasvrouens het elk nege gaste aan ‘n tafel.  Haar tafel sal iets uniek-Suid-Afrikaans aan die Internationale expat-dames voorstel, en as bonus moet sy ‘n taal element iewers op ‘n manier inweef.  Ons gaste moet elk één Suid-Afrikaanse nuwe woord aanleer, hoe gering ookal.

As jy nou ‘n oggend van oop-oog en spoegbek wil beleef, dan moes jy lank reeds ‘n kaartjie bekom het.  Dink jou in, tema’s soos Sjebeen, Labôla, Kaaps Maleis, ens. gaan as Suid-Afrikaans voorgestel word.  Blikbekers, biltong, krale, mampoer, skonsie en kerrievis en ‘bunny-chows’ is alles iewers op ‘n belaaide tee-tafel.  As bonus gaan die SA-gasvrouens ‘n tradisionele “gum-boot” dans uitskoffel – hulle is almal hard aan die oefen.

My 2016-tema is “Chicken Republic” – eintlik steek ek so effe draak met SA se goeverment, maar dis omdat ek reken ons is almal hoenderkop oor ons geveerde tjommies. As Ouma en die kleintjies nie die slopemmer uitgooi en hulle voer nie, lê die hoender bruingebak Sondag op die tafel, en tand ons hulle.  Dink Nando’s, Chicken Lickein, Rainbow Chicken, KFC, The Rooster, ens.  Kyk, mens moet jou nou nie doodwerk nie.  Die eetgoete moet natuurlik ook inpas by my hoender-tema. Ek bedien klein byt-grootte kerrie vetkoekies,   mieliekoekies, bruin gebraaide hoendervlerkies en boudjies en delikate hoender handpasteitjies.

Op die oomblik reis ek en my Vrystaat-man in Viëtnam. Geduldig stap ons deur Hanoi se strate en snuffel na interessante goete.  Viëtnamese mense eet die heeldag – sekerlik sal Oom Noakes reken dis hoekom hier nie oorgewig mense te vinde is nie.  Wanneer hulle nie eet nie, drink hulle erge suiker-soet tee en koffie.  Tee-winkeltjies is ingeryg soos pêrels, maar mens sit op baksteenhoogte houtstoeltjies met knieëknoppe wat stamp aan mekaar.

Die mense se koffie-lus verbaas my.  Dink jou in “Weasel”-koffie is ‘n koffieboon wat eers deur ‘n soort wasbeertjie se dermsysteem getoer het – vir smaak, en dan word die derm-‘verwerkte’ bone gerooster en ten duurste in piepklein porselynkoppies opgeslurp.  Die tweede groot gunsteling is eier-koffie en waar die mees oorspronklikste resep is – is konstante debat onder die Viëtnamese.

Gister het ek ‘n pragtige opgestopte hoender raakgeloop toe ons ‘n sy-weef gehuggie gaan beleef het.  Ek moes daar en dan die bont ding myne maak – amper handhandig geraak met die winkelier want hierlangs is Engels onverstaanbaar. Pluk my humeurtjie op soos ‘n wafferse kapokhaantjie, druk ‘n geldnoot in haar nat handpalm en stap kordaat weg met stywe beentjies.

IMG_1569.JPG

My rooi-veer-stoffer – perfek vir my tafel se middel vesiering…

Die onderhandeling het my man effe broos gelaat, (geswaai van handgebare) nou het ons eers hier in ‘n koffiewinkeltjie lokale Hanoí-biere kom opslurp.  Hy lyk nou weer effe begeesterd so voorwaarts…