Tag Archives: Ouma

Oop-oog en spoegbek

Tradisie is iets wat soveel jonngelinge deesdae vanaf wegskroom. Hulle is net te besig om  uit te staan en koelgat voor te kom.  Miskien het al daardie vakansietye by my Ouma my anders gesnaar.   Ons het elke oggend elf-uur deur Warmbad se strate gestap en Ouma het van winkel na winkel gestap. Dan het sy geselsies aangeknoop en teegedrink by almal. As kind het tyd dan gaan stilstaan.  Kalm en gedweë het ek net myself iewers op ‘n trappie tuisgemaak en die wêreld bekyk.  Dit was die tyd waarin kinders gesien en nie gehoor was nie. Vandag – snoep ek gereeld fotos van oumense op straat wat handevashou, oefen of elegant aantrek of saamkuier.

In Akkra het die Suid-Afrikaanse Dames ‘n baie spesiale tradisie wat reeds vir ses jaar die rondte doen. Jaarliks haal die tannies van hulle fyn breekgoedjies en fynste linne tussen die motbolletjies uit en poets die silver tee-vurkies blink.  Die eerste week in Oktober is dit weer tyd vir die jaarlikse  SA Dames Hoog Tee.  Dis nie sommer só tee nie, daar word tema’s uitgedink, opgedollie, kaartjies verkoop en die klomp expat vrouens val oor hulle voete om kaartjies te bekom.

Hilda het vir 5 jaar, met skooljuffrou se presisie die spulletjie seepglad behartig, maar hulle het nou gaan aftreë en sit iewers op ‘n skadu stoep in Paarl. Mense, my senuwees is nerf-af want hierdie jaar is dit ek in die oliepot want ekke, slaat my hand aan die reëlings.  Hilda het die merk aan die kerfstok hoog gekap – ons sal moet fyntrap om kersvas te hou.

Ons 130 kaartjies is binne vier dae uitverkoop.  Die teetafels is beperk tot die grootte van die saal en beskikbare parkeerplek.  Hierdie jaar se gasvrouens het elk nege gaste aan ‘n tafel.  Haar tafel sal iets uniek-Suid-Afrikaans aan die Internationale expat-dames voorstel, en as bonus moet sy ‘n taal element iewers op ‘n manier inweef.  Ons gaste moet elk één Suid-Afrikaanse nuwe woord aanleer, hoe gering ookal.

As jy nou ‘n oggend van oop-oog en spoegbek wil beleef, dan moes jy lank reeds ‘n kaartjie bekom het.  Dink jou in, tema’s soos Sjebeen, Labôla, Kaaps Maleis, ens. gaan as Suid-Afrikaans voorgestel word.  Blikbekers, biltong, krale, mampoer, skonsie en kerrievis en ‘bunny-chows’ is alles iewers op ‘n belaaide tee-tafel.  As bonus gaan die SA-gasvrouens ‘n tradisionele “gum-boot” dans uitskoffel – hulle is almal hard aan die oefen.

My 2016-tema is “Chicken Republic” – eintlik steek ek so effe draak met SA se goeverment, maar dis omdat ek reken ons is almal hoenderkop oor ons geveerde tjommies. As Ouma en die kleintjies nie die slopemmer uitgooi en hulle voer nie, lê die hoender bruingebak Sondag op die tafel, en tand ons hulle.  Dink Nando’s, Chicken Lickein, Rainbow Chicken, KFC, The Rooster, ens.  Kyk, mens moet jou nou nie doodwerk nie.  Die eetgoete moet natuurlik ook inpas by my hoender-tema. Ek bedien klein byt-grootte kerrie vetkoekies,   mieliekoekies, bruin gebraaide hoendervlerkies en boudjies en delikate hoender handpasteitjies.

Op die oomblik reis ek en my Vrystaat-man in Viëtnam. Geduldig stap ons deur Hanoi se strate en snuffel na interessante goete.  Viëtnamese mense eet die heeldag – sekerlik sal Oom Noakes reken dis hoekom hier nie oorgewig mense te vinde is nie.  Wanneer hulle nie eet nie, drink hulle erge suiker-soet tee en koffie.  Tee-winkeltjies is ingeryg soos pêrels, maar mens sit op baksteenhoogte houtstoeltjies met knieëknoppe wat stamp aan mekaar.

Die mense se koffie-lus verbaas my.  Dink jou in “Weasel”-koffie is ‘n koffieboon wat eers deur ‘n soort wasbeertjie se dermsysteem getoer het – vir smaak, en dan word die derm-‘verwerkte’ bone gerooster en ten duurste in piepklein porselynkoppies opgeslurp.  Die tweede groot gunsteling is eier-koffie en waar die mees oorspronklikste resep is – is konstante debat onder die Viëtnamese.

Gister het ek ‘n pragtige opgestopte hoender raakgeloop toe ons ‘n sy-weef gehuggie gaan beleef het.  Ek moes daar en dan die bont ding myne maak – amper handhandig geraak met die winkelier want hierlangs is Engels onverstaanbaar. Pluk my humeurtjie op soos ‘n wafferse kapokhaantjie, druk ‘n geldnoot in haar nat handpalm en stap kordaat weg met stywe beentjies.

IMG_1569.JPG

My rooi-veer-stoffer – perfek vir my tafel se middel vesiering…

Die onderhandeling het my man effe broos gelaat, (geswaai van handgebare) nou het ons eers hier in ‘n koffiewinkeltjie lokale Hanoí-biere kom opslurp.  Hy lyk nou weer effe begeesterd so voorwaarts…

 

Advertisements

Oupa Vrystaat en Kakkerlak…

 

My Oupa se sweep het agter die deur aan ‘n hakkie gehang. Een dik en een dun punt het die vloer so kieliestreep getrek wanneer die deur toeswaai. Almal het geweet Oupa se sweep-swiep was vinniger as slangpik en harder as geweerskootklap. Die dorp en Kerkraad het in fluisterstemme geskinder van Oupa wat vir sy volk, grond uitgedeel het.

 

Hy was die kalmte vanself en ek vermoed hy het dit heimlik geniet om anders te wees. Gedorie waar; ek het Oupa nooit een keer hoor skree of vloek nie. Maar Oupa het bees en skaap aanja, vanuit sy bakkie met sy sweep.  Hy het eenslag ‘n perdebynes onder die dakoorhang met die sweeppunt afgepiets. Die werkers was doodsbang vir daai gryskop met sy groen fluweekbroeks en kruisbande. Hy het geruik na Lux seep, Old Spice, Bryl Cream, Kiwi skoenpolitoer en Boxer twak en het Wilsons toffies in sy broeksak gedra.

 

Oupa Vrystaat het altyd na middagete sy pyp gestop en sy hoed op sy kop geplant. Dan vat hy sy sweep in die een hand en geelkierie in die ander hand. Aan die eenkant was sy spikkelhond, hy het met so driebeen wip-stappie met Oupa oor die werf gestap. Kakkerlak was altyd Oupa se skadu, en hulle was orals saam op vendusie. Kakkerlak kon ‘n gemsbok op die volgende rooiduin lank voor almal, eerste raakkyk en spoorvat was sy ding. Kakkerlak se hoed was getooi met ‘n verinneweerde pouveer. Oupa se hoed had ‘n plat groen veertjie in die hoedband wat opstaan in die wind wanneer Oupa sy dieselbakkie bestuur.

 

Kakkerlak was ‘n geel-rimpel Namib boesman wat agterop die bakkie saamgery het, want spikkelhond was voor langs Oupa. Oupa het gesê: “Die dag as sy spikkelhond leer om plaashekke oop te maak, kan sy spikkelhond en Kakkerlak plekke omruil.”

 

As Oupa en Kakkerlak weerskante van die tabakblare se rye gestap het, het hulle net soos daai twee punte van die sweep gelyk, een dik en een dun.

 

Net sy Ma het hom Gogga geroep maar al die ander werkers het gesê dis te mooi vir iemand so lelik, en hom Kakkerlak gekoggel. As Oupa hom so geroep het, het Kakkerlak se pienk tannevleise gewys en het hy met wakker oë als geluister wat Oupa sê. Dan het Kakkerlak geantwoord: “ Ek hoor hom, my Kroon”.

 

Oupa Vrystaat het goeters geweet sonder dat mense dit vir hom kom sê het. Hy het als geweet van beeste en skaap, vendusies en markpryse, oes en plant, van reën en droogte, van die Bybel en van oorlog. Net die regering en belastingman het hom omgekrap.

 

Kakkerlak was Oupa se voorman want hy kon stywe lyndrade span en reguit ploeg met die trekker, en hoor nog Oupa sê: “Ek het Kakkerlak reeds kleintyd na my hand geleer.” Daai voorman het gesnuif, pruim gespoeg, gedobbel en gevloek wanneer hy gedink het Oupa is te vêr om te hoor. Ek dink nie Oupa het hom daarvan geleer nie.

 

Toe klein Miena met ‘n lap oor die oog in die kombuisdeur kom snik het, het Oupa gewéét Kakkerlak was stormdronk en kaalgat aan die dans om die vuur by die stroois. Oupa en sy sweep en my Pa en die spikkelhond is donkernag uit. Miena se gekerm was erger as koei wat kalf, en ek moes laat nag tee maak en lakens opskeur vir bindlappe.

 

Sekerlik het ek daai aand diep geslaap, want ek het niemand met die dieselbakkie hoor terugkom nie.

 

Die volgende oggend het die son lang skadustrepe by die hout tabakstoor geskuif, maar daar was geen teken van Oupa se sweep of van Kakkerlak nie. Inteendeel – geen siel het dit oor die werf gewaag nie. Ouma en Miena het heel oggend die spêns uitgepak en rakke afgewas en uitgelê met Landbouweek se geel advertensieblaaie. Miena se oog en wang het kompleet gelyk soos ‘n dubberdoor eier. Oupa het draadloos geluister en met my Pa oor veilings en reën en wolke gepraat. Daai spikkelhond het ‘n paar keer tussen die stoep en die windpomp gehol en dan op die trap van die rooistoep kom staan, en vir Oupa in die oë kom kyk.

 

Heeldag wou ek weet wat aangaan. Die hele huis het skielik in fluisterstemme gepraat en stil gebly as ek instap. Ek was elf-jaar oud en Ouma het gesê ek moet ophou tanne tel en my heeldag rondgestuur vir eiers uithaal en die hele groente boord nat te lei. Daarna moes ek perd opsaal en ry om vir die bure gaan sê hulle dorpers het draad gespring en wei in Ouma se lusern.

 

Twee dae later het Oupa se sweep weer geswaai vanaf die hakkie agter die voordeur. Wanneer die deur swaai het die sweep se kortpunt geklap soos ‘n droë kareeboomtak wat afbreek. Die kortpunt het oor die jare bly uitrafel en nooit weer het die sweep soos geweerskoot geswiep nie. Daai spikkelhond het nou alleen met Oupa uitgestap en bly sirkels hardloop met sy neus laag in die sand.

 

Miena het oornag witgrys geword, haar gesigswelling het weldrae beginner sak maar haar oog het bly rondspring; boontoe en agtertoe soos ‘n flitslig bome toe, soos wanneer iemand uile jag. Goete het soos pap uit haar hanne bly val, maar Ouma het net bly koppies vervang by die Koöperasie. Party dae het Miena ure lank oor die kombuis se half-deur in die sonnetjie gestaan en uitkyk met een spring-oog en een wat staar na niks.

 

Vir Kakkerlak het ek jare later, net vir een dag weer gesien, tydens Oupa se begrafnis. Met einste Pouveer-in-die-hoed het hy kis gedra tot anderkant die tabakstoor en die sweep op die kis gelê voordat die ding laat sak en toegeskoffel is.

 

Die Kerkmense het gefluister by die begrafnisete dat Oupa mos doeityd vir dronk Kakkerlak aan ‘n Kareeboom in die veld gaan vasbind het met daai einste sweep. Hulle reken Kakkerlak was ‘n gevaar vir homself en ander. Toe Oupa reken Kakkerlak het nugter tot sy sinne gekom, vind hulle net sy sweep daar by die Kareeboom. In sy dronk waansin het Kakkerlak waaragtig die sweep met sy bek sonder tanne deurgekou.

 

Voordat die teedrinkery verby is, hoor ek jare lank het die distrik se polieste ook na Kakkerlak gesoek het, oor Miena se oog-ding. Gereeld het hulle hom kom uitsnuffel op die plaas, maar kon nooit hande lê op Kakkerlak nie.

 

Dis toe dat ek besef; Oupa Vrystaat se andersheid was sy geheim, en Kakkerlak was uit die oog, maar altyd, in armlengte van Oupa af.

Oefening

In opdrag van Toeka-Tokkel nr. 10 :Oefening

 

My oudste boet was altyd geheimsinnig, hy kon homself vermaak en in die proses homself gate uit geniet.  Iewers op die plaaswerf het hy ‘n reuse rondeneus enjinkap opgespoor;  dit met die vaal donkie na die plaasdam gesleep.  In die middae na skool het hy weggesluip en alleen in die enjinkap op die dam rondgeroei.  Natuurlik het ek uitgevind en op die wal gestaan en kerm:” ek wil saam…!” So in die roei het meer en meer water in die enjinkap ingespoel.  In die middel van daai plaasdam het die blerrie ding onder ons gesink en ek het so-te-sê verdrink.  My Pa het ons gatvelle afgetrek.

Na die plaasdam versuipery, was moes ek heeldag aanhoor “Nee, jy kan nie saamspeel nie want jy’s ‘n meisiekind.”  Voordat ek enige in enige gespelery kon deelneem moes ek eers ‘n ‘toets’ slaag wat my ‘waardig’ genoeg sou maak om met die seuns te speel.

Hierdie ‘toetse’ het my meer oor myself en my perke geleer as wat Ouboet ooit kon raai.

Soms moes ek Wilbert-die-beneukte-stoet-bul, bekruip en ‘n klap op die gat gee voor ek laat spaander het en oor die klip kraalmuur moes spring.  ‘n Ander toets het behels ek moes die wit bokram se knatersak ‘n tik met die plathand gee en weghol sonder dat hy my van my voete af kon afstamp.  Sondag middae het ons gewag tot die oumense slaap, dan het ons beeskraal toe gesleep.  Dit was groot sports om ‘n groot kalf aan die stert te gryp en op jou hakke deur die die beesmis strepe in die kraal te ‘ski’.  Daar was ‘n befoeterde mannetjiegans van my ouma genaamd Hansel.  Ons kon net Ouma se aarbeie ge-oes kry as ek net-net vinniger as Hansel kon hardloop voordat hy my ‘n bloukol in die been kon knyp.  Magriet die vaal donkie was hondmak as jy haar eers gevang het.  As ek vandag terugdink dink ek sy het die gevangery vreeslik meergeniet, as ek.

Ouboet se toetse het ek nie altyd met die eerste probeerslag geslaag nie, maar daar was net niemand anders om mee te speel nie.  Die geheim was om te bly oefen…totdat ek dit kon regkry…

 

 

 

Om mee te krap

‘n Mieliestronk om mee te krap

Ag nee, die kamatigge slimmes het nou die pot misgesit!  Ek lees dat die wet in RSA goedgekeur is dat kinders tussen twaalf en vyftien wettiglik met mekaar kan seks hê.  Voorheen was dit verkragting van ‘n minderjarige.  Die ouderdoms verskil moet net nie meer as driejaar wees nie…wie dink hierdie stront uit? Kan ‘n stomme kind van twaalf sonder dwang of invloed toestemming gee vir so iets?

Wat de flok?! Is al hulle bont varkies skielik nie meer op hok nie? Kinders wat kinders maak, is skielik heeltemal wettig.

Wat is volgende? Kinderbruide van twaalf, of wettige stemreg op twaalf? Hel, hoekom moet hulle enigsins nog skoolgaan? As Ouma nog met ons was het sy ‘n stuiwer in die ambeurs gegooi. Sy sou sê: “As daai ding jeuk, gee aan ‘n droeë mieliestronk dat hulle kan krap.”

Is dit net ‘n ding van ‘more voters’ in future? Wie gaan daai bloedjies onderhou, skool en huisves, Jan Taks? Droeë mieliestronke klink baie goedkoper.

Die ding pla my woes.  Sedertdien ek die nuus gehoor het bly ‘n paar dinge in my kop draai…

Het die wetmakers kinders van hulle eie? Miskien is hulle almal steriel of self doenig vanaf die ouderdom van twaalf.  Is dit dan maar reg met hulle as ‘n gladdebek vyftienjarige (ou standerd 9-laaitie) hulle (ou standerd-4) dogtertjie wettiglik ‘wip’ tussen die lakens?  Is reg, noem my maar oudtyds, maar ek kry nie aan hierdie ding gesluk nie.  Wat kan hulle ouers doen? Dis nou na die koeël deur die kerk is, en die daad gedoen is…sweet bogger-all niks nie!  Hoe gaan hulle ‘n kind ‘hok’ wat reeds doenig is met ‘grootmens-dinge’.  Daai trein het lankal die stasie verlaat… Gatvelle aftrek is mos nou ook teen die wet!  Al wat oorbly is mediese rekening betaal vir vrot siekte en bevallings.

Hoekom nou ‘n puisie rypdruk?

Vroeg ryp, vroeg vrot. Als is te laat, die morele vesels van ons gemeenskap is aan die lostorring.  Verander die naam van RSA na Sodom en Gemora.  Hoekom nog so dan en wan enigsins die wetboek gebruik?

My jongste is net agtien so ek self het nog groen koring op die land.  Onse familie kan nog nie verkondig dat ons ‘n tiener swangerskap vrygespring het nie… daar is nog baie tyd vir aanjaag.  Ook net Ma, dis nou ekke. Daar word gepraat, gepreek, gedreig en gesmeek. Arme kinders ken al my rympies al uit die kop, en maak my sinne vir my klaar as ek eers beginne aangaan oor die bye en blomme ding. Maar jinne, mens kan mos nou nie kop in die sand gaan wegkruip of net arms in die lug gooi nie!

So as die vyftienjarige laaitie nou oudergewoonte popspeel met ‘n twaaljarige ‘te groot vir haar skoene’ Delillah en hy verjaar en is oornag sestien, is als skielik onwettig.  Nou moet hulle wetlik ‘n hele jaar wag tot sy opvang en veertien word om verder te speel. Ha! Verduidelik daardie ene ‘wettiglik’ vir die kinders wat reeds jeuk.

Die meeste lande aanvaar dat tieners na agtien eers volwasse is, maar medici reken dat die meeste breine eers ten volle volwassenheid bereik op die ouderdom van vyf-en-twintig. Under most laws, young people are recognized as adults at age 18. But emerging science about brain development suggests that most people don’t reach full maturity until the age 25. Guest host Tony Cox discusses the research and its implications with Sandra Aamodt, neuroscientist and co-author of the book Welcome to Your Child’s Brain.  Nou waar is al RSA se geleerdes as dit kom by wette maak? Of ‘operate’ hierdie ouens almal in hulle eie lugborrels?

Slim het nou sy eie baas gevang, want in hierdie proses het hulle soveel meer ontneem van kinders se regte.  Hoe gaan daai stomme kind ‘bewys’ dit was nie verkragting nie?  Hoe gaan pedofiele en kinderporo vojeurs nie paartjie met hierdie nuus nie?

Langenhoven was self ‘n RSA parlementslid wat eendag verklaar het helfte van die parlement is ape.  Toe hulle aandring op ‘n wysiging van sy ape stelling verklaar hy: Die ander helfte van die RSA parlement is nie ape nie.  Ek reken as hierdie wet reeds deur die parlement is, is hulle almal ape.

Lees hier oor hierdie nuwe wet… http://www.news24.com/Multimedia/South-Africa/ConCourt-hears-child-sex-law-case-20130531

Lees hier oor Onderwysers wat reken dis ‘n goeie ding http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Child-sex-rule-welcome-teachers-20131004

Mangat se inval

Demmit-polisterien is belangrike goeters!

Hier in Ghana is my man soos elke ander ou wat werk toe gaan, druk besig. Hy is in vergaderings en gedurig weg met aller belangrike sakereise na vreemde plekke. ‘n Blink nuwerwetse streeppak Mr. Juppie besoek Akkra. By ‘n besigheidsete vertel hy hoe erg besig is hy en sy dokters vroutjie. Uit so misterieuse hoogte vra my met ‘n mondvol slaaiblare, wat doen ek heeldag? Dis maar min dat ek sonder woorde uitgevang word – maar daar sit ek met ‘n bek vol tanne. Sprakeloos. In een vraag is ek geweeg en te lig gevind. Praat van binnegoed uitpluk in ‘n arena. – daar bloed ek dood nog voordat ek die man kan antwoord; bestel hy nog ‘n koue waterbotteltjie en verander die geselskaplyn.

Bloed ek dood in die arena

Bloed ek dood in die arena

In die strokiesprente sien jy gereeld ‘n mannetjie in ‘n oop mangat inval. Ooit gewonder wat hulle inval? Nee, maar ek weet nou hoe daai mannetjie voel. Mangat-mannetjie voel soos daai polistereen snippers van delikate verpakking of die wit verpakking van ‘n Ma-se-grootte plat TV-skerm. Heeltyd doen jy jou ding waarvoor jy so delikaat met die hand geskape is. Demmit – polistereen is baie belangrike goeters! Manlief se wêreld versplinter nie. Kinders word geskool. Die huisgesin verhonger nie, almal se sosiale kalenders word in ag geneem en die lewe kap aan sonder ‘n hik. Dan vra vreemdeling jou of jy die waarde van ‘n stoffie beskik! Dis wanneer iemand die polistereen verpakking uit die boks uitpluk en sommer net so weggooi. Al wat bly staan en raakgesien word is die indrukwekkende plat fênsie TV skerm. Miskien is polistereen maar so lig innie broek. So waardeloos…

Polisterien

Polisterien – Is dit regtis so waardeloos?

Laat nag lê ek in my bed en omdop. Manlief weet nie watter sweisdraad om uit toets nie want Mammie is opgewerk met die hele ganse wêreld. Slaap is my nie gegun nie, ek droom van polistereen snippers wat dryf in Akkra se wateroorstromings. Dae lank loop my kop stadige dikwiel draaie innie sand met my. My man is met min woorde en baie wysheid geseën; hy dra tjoklits en goeie wyn aan. Had ek maar ‘n ander keuse – het ek beslis gewerk. Mense lieg nie as hulle reken die lewe is onregverdig nie. Om my is daar onderwyseresse, ‘n regsgeleerde, ‘n akte sekretaresse, ‘n projek bestuurder, ‘n labratorium tegnikus en hulle almal is ekspat-manlief se plus een. Werkspermitte vir ekspats is so skaars soos hoendertanne. Akkra se immigrasie deel net een per gesin uit. As ek die ding in woorde moet vasvang: is ek huidiglik maar net nog ‘n oulike Akkra-huisvrou met ‘n besige kalender en ‘n swartbeld in inkopie- en uitsnuffeltalent. Haha in woorde klink dit so wha-wha-woom! Ouma sou sê: “fênsie”.

Fênsie huisvrou

Fênsie huisvrou…

Intussen leun ons op vriendinne – met tennis- en kaartspel, koffiedrink en naaldwerkklasse. Ons snuffel vir winskopies en goeie kaas, vars groente en sappige vleissnitte. Poep en betaal is die ou “wet van Transvaal”. Maar verbeel jou ‘n skolerugbyspan vat ‘n Springbokspan aan, onregverdig né, wel, dis hoe inkopies hier in Akkra vergelyk met opsies in RSA. Mens moet netwerk en winskopies najaag. Naweke word daar oor en weer gebraai en potjies opgekook. Ons karring aan met gewone elke-dag se dinge. Feestelikheid is ‘n ding eie aan onse mense, selfs in Ghana soek ons net rede vir samesyn.

In poeierblou, streep en lint het ‘n hele bondel van ons saamgekom vir ‘n ooievaarstee. Vrouens het ge-ooh en ge-aah oor die mooie kleertjies en babastreepsokkies . Daar is nie veel verskil tussen hier en tuis se huisvrouens nie.

Hierdie week hoor ek Mr. Juppie is tuis van sy Akkra besoek, terug in Johannesburg, weer veilig en knus. Sy dokters-vroutjie is swanger met ‘n tweeling. Hy is ‘n reuse bevordering aangebied, in Nairobi, Kenya. Karma slaan soos ‘n blinde sambok. Nou gaan hy sommer eerstehands uitvind wat is die waarde van liggewig-polistereen.

Karma

Karma – jou gedienstige hond…

Hier langs my, hang ‘n verlepte tiener in in die bank van KFC; sy kop hang onder neon-kleurige bobbel oorfone – dis nie ingeprop nie want die punt hang op die teëlvloer. Die kind kan enige oomblik smelt in sy stoel, en afglip tot ‘n bondel wasgoed op die vloer. Sy oë staar maar sien niks. Sy geel vingerpunte vroetel ‘n groen Checkers sigretaansteker, om-en-om. Oorkant hom sit sy Ouma hom en beloer. Daai kyk het my eie Ouma my ook eendag lank terug gegee… toet se jare terug; onder ietwat ander omstandighede.

Destyds had ek ook so paar oorfone gedra – sommer sulke swartes. Ingeprop in my Pa se Pioneer Hi-Fi. Plat op die mat, voor die luidsprekers– daar het ek huiswerk gedoen, sommer so op die pêns met die lerieke van sy Springbok plate wat blêr in my ore. Ouma het kom kuier in Pretoria vanaf Warmbad met haar ligblou Dutsin moutertjie, en my daar op die mat die Leviete voorgelees. Sien, flussies-se-dae het die ou-mense gedink oorfone sal jou doof maak lank voor jou tyd. Seker maar soos ek vandag voel oor dieselfde Scull Candy-oorproppies wat my eie kinders deesdae dra?

Ai waar is die dae? Vandag sou ek wat wou gee om daai versameling plate te kon luister, om weer in my Pa se huis op die mat te kon lê…Groot-oog voor my Ouma staan sodat sy my berispe.

Daars natuurlik geen rede om heeltyd die verlede terug te deins nie – maar so sweempie nostalgie maak my dankbaar. Dankbaar vir eenvoudige lewenslesse. Goeie herinneringe en ‘n tyd van onskuld en snoep tegnologie.

Die verskil was onse generasie was “ingeprop”. In alles – letterlik. Jy moes net deelneem in als, want dit was skoolreëls. Geen uitsondering is gemaak nie – niemand se gevoelens was in ag geneem nie. Jy was in sekere goete en klere ingeprop: skool musiekblydspele, konserte, jeugkampe, kuiers by Ouma en Oupa, Volkspele, Kerk Basaars en Familie pieknieks. Van al daai dinge was daar geen verbykom kans nie. Vriende was nie belangriker as familie nie, en jy moes maar net jou sosiale lesse so terloops byleer.

Vandag se ouer-garde moet hare op hulle tande hê om by modern tye en tegnologie te hou. Die oomblik wat hulle geleer het fakse is vinniger as briewe met posseëls op, moet hulle die tikmasjiene wegpak en e-posse leer stuur. Na die Rock Hudson-skok, kan hulle eventueel nagmaal toe sonder hoedjies en sykouse. Dikbrille word vervang deur ooglens-operasies, plooie platgestryk met Botox. Gooi uit Playtex se Cross-your-heart bra’s en koop Woolies se Wonder Bra en dra-jou-kralestring-horisontaal. Hulle moes opgradeer van plaaslyne se trieng-trieng luie na Nokia’s en nou weer na slimfone. Vergeet van perd en fietsry, dis nou tyd vir liksensies en Koreaanse moutertjies met lugimpakkussings en elektroniese venstertjes.

Onlangs het my seun sy Oupa se motorhuis help skoonmaak. ‘n Taak kammatig benede vandag se tieners, maar ook nie vir Oumense met jig in die hande en krom rûens nie. In ‘n dik laag stof ontdek hulle ‘n paar amateur-videos op 9mm filmrolle, ‘n paar kasset klankbane en ‘n klomp skyfies in ‘n Tupper-bak. Na verdere ondersoek, baie afstof en ‘n gevroetel met die masjiene sit hulle aand vir aand en tuisvideo’s en skyfies deurkyk. Ek hoor my seun sing die woorde van van Gé Korsten se liedjies in die stort. Oupa het my sopas ge-Whatsapp…sy kleinseun reken hy is über cool, en Oupa wil hê ek moet die woord Google, want Oupa leer nog elke dag die taal uit sy kleinkinners se mond.

Nou loer ek weer vir die Oumatjie en die slap-gat-tiener hier langs ons tafeltjie. Ek het haar onderskat. Sy gaat hom nou in ‘n ding inprop, of hy nou wil of nie…