Tag Archives: Windhoek

Hel ja!

Hier op die klipvloer markplein in die middel van Helsinki; sit my Vrystaatman en ek in die oggend sonnetjie. Waar ons soos uile sit en rondkyk; is Finland so vreemd soos Lapland vir ons.

Rustig sit ons en slurp aan Salmvissop, groot stukke pienkvis in ‘n romerige sous met suurlemoen bedrup. Hemels! Ons drink lekker sterk koffie uit pikante koppies met houtlepeltjies. Almal is groen-bewus en ruim self agter hulleself op. Nêrens is ‘n rondlê papiertjie te bespeur nie. Dis hoogsomer dié kant net 6-grade, ‘n geniepsige wind wat pluk en die flou sonnetjie kry niks uitgerig nie, voel soos 2 grade!

 

Die Shengenvisastelsel in Windhoek is heeltemal mank. Die Duitse Ambasade hanteer die afsprake vir verskeie lande; en hulle wagperiode vir afsprake is gemiddeld 6 na 7-weke. ‘n Lys van dokumente is so lank soos my arm, absurd! Hulle maak geen voorsiening vir gereelde reisigers nie, en hap kortaf soos Dobermans dat almal in persoon moet aansoek doen. Verregaande, siende dat ons 4-ure weg woon in ‘n klein kusdorpie. Verder ly die Duitsers aan zero-vriendelikheid sindroom en laat die hele affêre laat Jan-alleman met ‘n frank na smaak.

 

Alternatiewelik bied die vrolike Finse Ambasade ‘n Schengenvisa, op voorwaarde dat ons as reisigers in een van die Baltiese lande sal tuisgaan. Siende dat nie ek of my Vrystaatman voorheen na Finland gereis het nie – gryp ons toe die geleentheid aan. Die ondervinding laat ons in verwondering en effe afgunstig van hoe gemaklik ‘n Europees se lewe is.

 

Ons grootste vrees was dat niemand ons sal verstaan met ons Namib Engels en swaar Suidelike aksente nie. Ha, iedere persoon het ons in duidelike Engels, kalm en vriendelik gehelp. Een van die eerste dinge wat ons onder die knie kry, is ‘hou regs’! Of jy deur ‘n ingang stap, roltrap ry, op die trein klouter, of op die sypaadjie stap, ‘hou regs’! Finne bied sommer aan om te help as hulle besef jy en Google-padkaart staan vir mekaar en staar. Finse-mense se taal is loshande die moeilikste Skandinawiese taal om aan te leer. Dit klink soos iemand wat in die kamer langsaan gesels, sonder om die letter ‘g’ te gebruik.

 

Ons ontdek die ontwerp konsep ‘wit op wit’. Sekerlik het 9-maande se wit winter sneeu heelwat te doen daarmee. In hulle vlag is die enigste ander kleur blou wat hulle fjords, mere, riviere en seë verteenwoordig. Die Finne is oor die kop geslaat met ontwerp en kuns. In elke hotel, stasie, restaurant, deurloop, brug, herberg en winkel is ‘n geraamde foto van ‘n ontwerper wat die ‘inspirasie’ vir die keuse vir kleur, styl en uitleg beskryf. Gegewe in elke Europese land is kuns en musiek in een of ander vorm op elke hoek en draai. Duidelik het die Russe se 109-jaar se inval ‘n impak op die boustyl gehad. Lelike rooi baksteen geboue lyk soos puisies tussen die minimalistiese lyne en art deco glas, marmer en porselein geboue.

 

Finland is deur die Swede, Duitsers en Russe regeer totdat hulle vuisvoos; heel diplomaties in 1917 as demokratiese land verklaar is. In 2002 word Finland deel van die Europese Unie, maar is trots om nie deel te wees van NATO nie. Ons soektog na Vikings het niks opgelewer nie. Die Finne was baie moeilik om teen oorlog te voer omdat hulle afgeleë en wyd verspreid was. Die enkele kere wat die Vikings hulle wel aangeval het, het hulle die moerasboere ‘te wreed’ en armsalig gevind!

 

Onse eerste besoek aan ‘n Skandinawiese land blaas alle voor opgestelde idees uit die water uit. Finne is bekend as ‘stil’ mense. Hulle fluister of praat gedemp op treine, trems en busse. Hel ja, Helsinki is beslis ‘n GROOT geheim wat ontdek moet word. Met die eerste oogopval is die mense pragtig, met hulle romerige gelaat en ligte lang hare. Modieuse jongmense in jogaspanbroeke en leerbaadjies is besig oppad iewers heen, menigte op fietse of skaatsplanke.  Beleefd word deure oopgehou vir ouer mense en vrouens, hulle knik ‘n vriendelike groet as mens oogkontak maak, en lyk vrolik. Dis opmerklik dat dit meestal toeriste is wat na fone se skerms staar. In restaurante gesels hulle vrolik onder mekaar, en eet wilde bosvark, rendier, takbok of salm. Ons eet waar die Finne eet. Ander toeriste sit in vegetariese straat kafees en slurp sjampanje. My Vrystaatman glimlag besadig net aan die gedagte dat hierdie Finne so onbeskaamd vrek oor vleis.

 

Helsinki se naam doen die plek ‘n onreg aan. Dink daaraan, die eerste deel is hel en die tweede deel is sink. Alles wat ek beleef is dramaties. Die naaste aan die hel gedeelte is beslis die aantrekkamers van die publieke sauna, en die sink gedeelte is die malkop Finne wat sauna en dan in die see spring om af te koel. Heel gek, hel ja, ons het net een week in hierdie paradys!

 

 

 

 

** Nie al die Fotos is deur my geneem nie – van hulle is vanaf die internet afgelaai

 

Haas-en-hond

Ek kry hoenderswak elke keer as iemand my vra:” waar kom jy vandaan”?

 

Wat bedoel hulle? Waar; soos in vanoggend toe ek my deur toetrek, of die land waar ek laaste gewoon het, waar ek residensie het, of waar ek gebore is? My laaste drie-en-twintig-jaar se Afrika-rondtrek het my gevou en gevorm tot net hier in Akkra waar ek huidiglik woon. Ek weet, in my hart is ek Namibiës met Oros koeldrank, Jägermeister, biltong, skaapstertjie, pofadder en Windhoekbier iewers onder my dak.

 

Iemand het my die ander dag vertel hy’s gebore in ‘n kruiwa in die saagmeule waar sy Pa gewerk het. Dis mos nou ‘n ding wat tel. En hoe het sy lewe uitgedraai met so misterieuse begin? Vandag is hy ‘n ondergrondse myner in Rustenburg wat hou van visvang en blokkiesraaisels.

 

Doer in die destydse Oos Transvaal, is ‘n goudmyndorp, Evander – waar ek gebore is. Die spoegseltjie dorp is vernoem na Evelyn, die vrou van doeityd se  Distriks Administreerder – mense wat iets beginne het soos ‘n dorp en myn waar daar destyds niks was nie. In die Nuwe Suid-Afrika is Evander vandag geleë in Mpumalanga, in die Gert Sibande distrik, uitgedeel aan die Govan Mbeki munisipaliteit. Gert Sibande is vernoem omdat hy óók toegesluit is met Mandela. Volgens Wikipedia het Gert deel gehad aan die Aartappel–boikot.  Govan Mbeki het reeds ‘n mediese universiteits gebou in Glasgow vernoem na hom, en hy was ook President Thabo Mbeki se pa. Ek is nooit toegesluit met niemand nie – so my kans op vernoeming is zero.  Niks van my geboorteplek was opwindend nie, ek is daar weg voordat ek tanne gekry het. Daarna trek ek in 1993, as drie-en-twintig-jarige, weg na donker Afrika.

Screenshot 2016-05-11 09.51.39.png

Soos haas-en-hond, trek ons vir die volgende drie-en-twintig jaar, vir werk, orals-oor. Mmmm net miskien is Namibië onse Kanaän…  Ons weet hoe om binne tien dae, ingeburger te wees in ‘n ander land. Adverteer al jou wêreldsbesittings op sosiale media, gooi weg en deel die res uit. Reël ‘n ‘koebaai’ braai en kuier die drankkabinet leeg. Bondel die res in wieletjie reistasse, weeg-in net-net onder die gewigslimiet, wissel Amerikaanse geldeenheid, leer ‘n paar woorde in die nuwe taal, slaap en dut in lughawens terwyl jy wag vir konneksievlugte. Slaap ten spyte van muskiete in bedompige warm nagte op vreemde beddens, snuffel na bekostigbare eetplekke, kry ‘n werkende ATM, open ‘n nuwe bankrekening, soek bekende bestanddele, doen inkopies, toor een-pot-kos, koop basiese meubels soos banke en beddens…oor en oor; dis alles reeds gedoen.

 

Deesdae gesels ek gemaklik in meer as een taal in dieselfde geselskap. In die lokale mark groet en kibbel ek in Twi, ek weet almal in Afrika is nie noodwendig grypsugtig nie. Hierdie is rêrig leeuwêreld en gereeld bevind ek myself in ongemaklike situasies. Ek mis altyd my eie mense, ons troeteldiere, my Ma se huis en die normaliteit van ‘hoe dinge eintlik werk’ in my eie land. Alles is later aanvaarbaar en anders – solank ek nie elke dag met een of ander geloofsgeneser of aspirant politikus hoef te deel nie.

 

Wyse mense weet jy kan so ietsie by almal leer – nou probeer ek oopkop bly. Ons hou ‘n Jägermeistertjie byderhand vir die ‘hoenderswak’…

Tuisdorp- noú of voorheen of eendag?

In opdrag van Toeka-tokkel no 6: tuisdorp

 

Wanneer mense my vra waar’s kom ek vandaan, vra ek eerder “noú of voorheen of eendag?”

 

My Ma sê ek’s op Evander in die hospitaal gebore, toe hulle nog op Standerton op ‘n familieplaas, Beginsel gewoon het.  Dept. van Binnelandse sake het my onlangs ‘n volledige geboortesertifikaat gegee wat beweer ek is in Germiston gebore. Ek reken my Ma was daar in persoon en die klerk van Binnelandsesake nie, so ek vertrou my Ma se weergawe.

 

Ek onthou as kleuter het ons in Empangeni gewoon, en daarnaas iewers in Zululand naby ‘n spoorweghuisie met ‘n lang plaaspad skooltoe.

 

In standerd twee was ek in Kameeldrift op skool in Pretoria. Dit was reeds my derde skool waarin ek soos ‘n spook gekom en gegaan het. Ons het in die middel van die termyn – in die middel van die jaar vanaf ‘n plaasskool op Bultfontein naby Molotto na die stad getrek.

In hierdie Pretoriaskool moes jy skooluniform en skoene dra – elke dag. My Ma het sopas vir my die oulikste skool sakkie gemaak van ‘n ou denimbroek wat jy oor jou stoel se ruglening trek en al jou skoolboeke en kryte in die sakke pak. My stoelsakkie was uniek, my Ma my heldin want sy het in Chekkers splinternuwe kryte en potlode gekoop vir die sakkie. Mev Moolman die skool juffrou was kwaai en sy het nie geduld dat enige kind van ‘n ander leen nie. Nou was dit vakansie en ek moes ‘n hele drie weke droom oor hoe ek teken en inkleur met daardie nuwe kryte.

 

Daai jare was my Pa ‘n moterverkoopsman by Toyota, Pretoria. Ek was ontroosbaar toe ons plotselings oppak en binne die bestek van ‘n paar dae sak en pak land in Warmbad. Vir weke wou ek weet, ‘wie gebruik nou my nuwe potlote en kryte?’ My Pa was nog steeds Pretoria se beste mouterkar verkoopsman. Hy ons net oor naweke kom besoek – elke keer ‘n blinker en groter of platter mouterkar as voorheen. Aanvanklik het ons op die dorp gewoon langs my Ouma Henna. My Ma het by die dorp se Biblioteek gewerk en ek kon elke middag na hartelus wegraak in die storieboeke – platpêns op die mat van die Biblioteek. Met my Pa se alewige hunker vir plaaslewe en perde en ‘n geplantery, trek ons na ‘n plaashuisie digby ‘n Bloekombos vol bye. (Sien my vorige skrywe oor die bye in daardie Bloekombos) My wilde streke het net beginne mak raak toe trek ons terug na Pretoria – hierdie keer Capitalpark se, van Heerdenstraat. Weer in ‘n nuwe skool Genl. Jacques Pienaar, en ‘n  leefhuis net straat af van die skool.Screenshot 2016-03-08 15.43.47.png

 

Daarnaas is ek Hoërskool Langenhoven toe, oorkant Pretoria se Dieretuin, maar binne ‘n jaar het hulle my geskors vir my harstalligheid en streke. Screenshot 2016-03-08 15.49.43.pngAtletiekrekords en hokkiespelery het my in Hoërskool Waterkloof ingewikkel, en vir die volgende vier jaar was Pretoria my tuisdorp. My Pa; die alewige boer en spoelgoud-delwer, se plaas op Witrivier en Tsaneen was my naweek en vakansiedorp.

 

Na skool het ek op NKP in Pretoria aangebly om onderwys te swot, voordat ek in ’98 saammet my ougat Vrystaatman na donker Afrika verhuis het.

 

Alhoewel ek in baie dorpe reeds gewoon het, reken ek dat Pretoria se Jakarandas, bont herfsblare en donderstorms my tuisdorp is.

 

Die stad waar ek naas Pretoria die langste gewoon het was in Lagos – Nigerië, maar in September hierdie jaar, sal ek ‘n inwoner van Akkra-Ghana, wees wat weer vir Lagos uitstof. Akkra sal nooit my tuisdorp word nie.

 

Intussen het ons grond gekoop in Windhoek en dis waar ek myself sien stoepsit eendag. Dis my eendag vorentoe se tuisdorp.

 

Stokstyf…

Om ‘n expat te wees in enige ander land as jou geboorteland klink misterieus, en dramaties eksoties vir my familie en vriende. Vir die een of ander rede het hulle hierdie verwronge idee dat ek vliegtuie nader wink soos taxi’s, en vlinderagtig gaat net waar en wanneer my gemoedsbevlieging my neem? Miskien omdat ons nooit ooit met ’n ander vorm van reis tuis aanland nie? Daar is min wat ons hier in Akkra in gemeen het met die leefwyse in Windhoek. My hartklop verloor sommer ritme wanneer ek besef hoeveel ons uitmis op goete soos Kermis, vleisfees, filmteaters, boeremarkte, kunstefeeste, straatoptogte, bierfeeste, reënruik, rugby en krieket ondersteun langs die veld en sterre tel vanaf die stoep.

 

Nou in Desember-vakansie snuffel Lena en ek, in dieselfde supermark, vir sonbrandroom. “Haai sjoe” koer Lena, “jy’s my mees exotic-maaitjie wat ek ken.” Slaat my met ‘n nat vis, stokstyf! My Vrystaat-man bloos hom roos-rooi as ek hom vertel sy vrou is ‘eksoties’ gereken. Lena en ek het in die laaste ses jaar een keer kontak gehad; toe sy ‘n teks gestuur het om haar seun se skoolkermis kaartjies wou smous. Daai einste seun gaan nou graad vang, as die Universiteit nog nie afgebrand is nie. Ek besef almal van my vriende het aanbeweeg, verjaardae en Kersfees gevier en gebraai en kinders groot gemaak en kontak verloor met ons. Vriendskappe se hande – het vashou verloor. Uit die oog en uit die hart. Iewers lê ‘n groot verlies waarmee ek moet somme maak.

 

Geen mens kom na Akkra vir ‘n jollietyd of vakansie nie. Jy’s hier want daar is nie werk in RSA vir jou nie, of jy beskik oor ‘n talent wat hier te kort skiet. Al daai bloedjong ronde Amerikaners met hulle loop-kieries, wat bulder soos oumense met gehoor probleme –kom om hulle ‘African roots’ te soek. Dit tel nie vir toerisme in Akkra nie. Dis net domgeit, hulle word behendig verlig van hulle dik dollar rolle, elke keer as hulle driekeer meer betaal sonder om te kibbel oor pryse. Mens bly nuwe gesinne ontmoet en gou kuier almal oor en weer. Die enigste konstant hier langs is verandering. Ons het nou opgehou tel hoeveel keer ons vriende moes groet wanneer ‘n kontrak klaarmaak, en hulle na ‘n ander land verhuis.

Screenshot 2016-03-07 23.05.30

Ek maak dit nie ‘n gewoonte om met Karma te lol nie, maar Akkra het so bekruip manier om jou wieletjies af te blaas. Vanoggend is ek is so boos ek kan ‘n krokodil oopbek soen! My Vrystaat-seun se nuwe spierwit hemp is nou vaal grys, met ‘n tint van kots-groen. Onse Kombuis-feëtjie wys my trots sy het onthou om die kraag en voorarms met ‘n blik stysel by te kom. Dis juis hoe sy die geen-stryk hemp se kreukels permanent stokstyf gekry het. Hier is nie ‘n Trappers Trading of Cape Union winkel waar ek sy splinternuwe hemp kan vervang nie. Ek byt my onderlip tot ek bloed proe. Enige iets om die trane te keer. Laat aand vra Vrystaat-lief of dit trane van hartseer of woede was. Ek onthou nie nou nie; deesdae is dit meer gereeld dat ek bars om groot emosie wat my oorweldig, terug te hou van vreemdes.

 

Ouma Henna se wyse woorde steek laatnag iewers in die newels vas. Mens mog nooit iemand ignoreer wat jou lief het, vir jou omgee of na jou verlang nie. Eendag skrik jy wakker en besef jy het jou hele Maan verloor terwyl jy tyd gemors het om sterre te tel.  Maar tel iemand jou ster?  Dit voel al hoe meer soos igroneer…

 

Slaap is my nie beskore nie. Ek lê stokstyf en tel my seëninge op die koue badkamervloer. Dis die koelste deel van die huis want vanaand is die krag weer af. Dis donker Afrika, misterieus – niemand het voorsiening gemaak vir diesel vir die kragopwekker nie. Eksoties…

Kat in 'n sak

Duur Katkoop

Outyd in my Ouma kombuis, het sy ‘n wysheid kwytgeraak terwyl ons ertjies sit en uitdop. Vandag deel ek dit sonder die nodige ertjie-uitdop-proses. Sy vertel; moet nooit ooit ‘n klein katjie verniet aanvaar van iemand nie. Al betaal jy nét vyf sent, betaal tog net ietsie alvorens daai kat jou nog op die ou end platsak trek.

Op 13 Desember verlede jaar koop ons as ‘Kersgeskenk” ‘n sofa-lê-stel vanaf @Home (The Grove Tak in Windhoek) en betaal kontant dáár en dan die gedoente. Om rede die fabriek in Die Republiek reeds gesluit is, sal hulle die sofas bestel in die eerste week van Januarie en binne 3 weke van daai datum sal dit gelewer word in Windhoek. So is ons vol verwagting terug na skoonma se huis en gee haar vir eers net ‘n fototjie en van die belowe sofaset. Die opgewondengeit en afwagting loop dik en soet soos stroop. Skoonma het dit moeilik – sy sleep ‘n suurstofmasjien soos ‘n hond op ‘n leiband saam en al plesiertjie is sit en TV-kyk in die gesinskamer. Nou kan die Asempie in koningklike gemak rondlê so tussen mense van die huis.

Ons sit hier in die stokkies en stof van diep Afrika en Ouma wil nie rooimierneste met stokkies oopkrap nie.

Drie maande tot op die dag tik verby, en by navraag oor die nuwe gemak lê-sofa; stik ek van ontsteltenis toe ek hoor geen bank is nog afgelewer nie.

Het ek myself ‘n kat-in-die-sak gekoop?

Hoe is dit dan dat ek nié die sofa-stel-beloftes aansien vir ‘n gratis katjie nie?

Miskien ly ek ook aan kort-mannetjie–sindroom? Als moontlik het opeenvolglik verkeerd gegaan. Een sot het vergeet om te bestel. ‘n Ander sot het nie opgevolg nie. Nog ‘n sot het dit nie in Die Republiek opgelaai nie. So volg die volgende sot weer niks op nie. My kort humeur kry die opperhand wanneer ek met onnooslikheid te doene kry. My mooi maniere en kalmte het verdwyn die oomblik toe juffroutjie my meëdeel dis nie eintlik haar skuld nie. Dink jou dit aan! Is dit dan my skuld? Sy werk daar nie ek nie.

Is die wêreld nou so afhanklik van tegnologie dat ons selwers nie meer kan dink nie? Moet mens iemand wat ‘n salaris trek eers ‘n fooitjie gee om sy eintlike werk te doen?

Verbasend genoeg het ‘n enkele smeerbrief op bakkiesboek die fôkapie afgehandel en in die bed gesit. My telefoon is witwarm geskakel. Almal wou en kon skielik help. Binne ‘n rekord tyd van net twee daggies is die herrie oor want skielik is die lê-sofastel afgelewer in Windhoek!

Ek kan nou bevestig ou-Moeder-Asempie lê heerlik in koningklike gemak in die gesinskamer en TV-kyk of haar sofa-splinternuut “uit-Die Republiek”.

Nou sit ek dink aan daai gratis kat, miskien is my skoolgeld nou betaal?